Con người luôn kể những câu chuyện để hiểu rõ thế giới xung quanh. Cuộc sống phức tạp, vì vậy chúng ta tạo ra những câu chuyện để giải nghĩa nó.
Dù lĩnh vực Tiền Điện Tử xoay quanh những đột phá và tầm nhìn tiên phong, nó cũng không ít đắm chìm trong việc xây dựng câu chuyện hơn bất kỳ lĩnh vực nào khác của con người.
Xu hướng nổi lên rồi lụi tàn. Bằng chứng không kiến thức, staking và thực thi song song đều đã có lúc được ưa chuộng, chỉ để rồi bị thay thế bởi một điều mới mẻ.
Việc bám theo những câu chuyện để “lướt sóng” là điều tự nhiên đối với con người. Những nhà sáng lập các dự án giai đoạn đầu cũng không khác biệt, thường cố gắng hướng tầm nhìn của họ tới những ý tưởng có thể thu hút sự chú ý và tài trợ cực điểm.
Điều này đúng trong mọi lĩnh vực công nghệ. Chẳng cần nhìn đâu xa, việc Facebook đổi tên thành Meta vào năm 2021 là minh chứng rằng không ai có thể lớn hoặc mạnh đến mức không bị cuốn hút bởi một câu chuyện hấp dẫn.
Tuy nhiên, cũng như việc rõ ràng rằng mọi người đều chạy theo câu chuyện, cũng có thể thấy được người chiến thắng thực sự — những người có tầm nhìn thực sự — là những người không theo đám đông.
Điều này dễ nói, nhưng giống như việc định điểm đỉnh của thị trường, rất khó thực hiện trong thực tế.
Peter Thiel nổi tiếng với câu nói rằng mỗi công ty thành công phải biết một bí mật — một sự thật mà bạn hiểu nhưng người khác không nhận ra hoặc không tin. Và Keith Rabois đã sáng tạo ra thuật ngữ “vi phạm câu chuyện” để chỉ việc tìm kiếm cơ hội đi ngược lại xu hướng hiện thời và đặt cược vào nó.
Tạo xu hướng, đừng theo xu hướng
Có một câu ngạn ngữ: “Nếu bạn có thể nhận ra một xu hướng, bạn đã bỏ lỡ nó.” Vậy, làm thế nào để những người đi đầu đón đầu mọi người theo sau xu hướng?
Câu trả lời rất đơn giản: Thay vì cố gắng dự đoán xu hướng sẽ là gì, họ phát triển những ý tưởng thật sự tiên phong và cam kết với chúng. Như thể họ biết một bí mật mà người khác không nhận ra.
Lịch sử phát triển của blockchain là một câu chuyện của nhiều “người giữ bí mật” như thế. Tầm nhìn của Satoshi Nakamoto, người tạo ra Bitcoin, không cần giải thích nhiều; nhà sáng chế Bitcoin đã nhìn thấy một tương lai của tiền số ổn định, không thể thay đổi trước bất kỳ ai khác.
Sau đó, Vitalik Buterin, người đồng sáng lập Ethereum, đã thấy sự cần thiết của hợp đồng thông minh có thể lập trình, trở thành cơ sở cho nhiều cơn sốt Tiền Điện Tử sau này.
Mới đây, Solana bước chân vào thị trường với trọng tâm là blockchain tầng-1 hiệu suất cao trong khi phần lớn sự chú ý đang đổ dồn vào các dự án tầng-2.
Các nhóm đứng sau Celestia, Avail và EigenDA đang làm việc về mở rộng theo chiều dọc: chỉ mở rộng khả năng cung cấp dữ liệu khi mở rộng theo chiều ngang — xây dựng rollups — đang phổ biến.
Điểm chung giữa những nhà sáng tạo này là họ đã nhìn thấy những khả năng và theo đuổi chúng bất kể hùa theo làn sóng.
X không phải đời thực
Xung hướng chạy theo xu hướng và trào lưu được củng cố bởi bong bóng nhanh của truyền thông social.
Hầu hết các nhà sáng lập và công nghệ Tiền Điện Tử đều hoạt động trên X — đây là “nơi cuộc trò chuyện diễn ra.”
Nhưng các động lực của mạng social này lại thưởng cho điểm số lập luận ngắn hạn và suy nghĩ nhóm. Điều này làm tăng văn hóa theo đuổi xu hướng hiện tại hơn là hình dung bước phát triển đột phá tiếp theo.
Tệ hơn, X và các hệ sinh thái tương tự có thể dẫn tới tình huống “đời sống bắt chước nghệ thuật.” Những nhà sáng lập bắt đầu phát triển dự án nhằm theo đuổi danh tiếng ngắn hạn và chạy theo uy tín được mạng social trui rèn.
Điều này có thể dẫn đến sự bùng nổ của những dự án được công bố hoành tráng, nhưng tồn tại ngắn hạn với mục tiêu làm giàu ngay lập tức hơn là mang lại điều gì thực sự mới mẻ và hữu ích cho thị trường.
Sự đầu cơ sau đó tăng lên chính nó: Các dự án đầu cơ vào đầu cơ, tạo ra vòng lặp phản hồi tăng vọt ngày một nhanh hơn, sau đó khiến câu chuyện chuyển nhanh hơn nữa. Điều này dẫn đến vòng lặp phản hồi tiêu cực: Ngay cả khi động lực theo đuổi xu hướng được củng cố, nó trở nên càng khó khăn hơn. Điều này không tốt cho các doanh nhân và không tốt cho sự đổi mới nói chung.
Hãy tin tưởng vào tầm nhìn của bạn
Tin tốt là dễ dàng, ở cấp độ cá nhân hoặc dự án, từ chối mô hình này. Một nhà sáng lập nên tin tưởng vào tầm nhìn đủ mạnh để nhìn xa ra, bất kể thời gian nào là thời kỳ hoàng kim. Với một ý tưởng tốt, thực hiện mạnh mẽ và một chút may mắn, tầm nhìn đó sẽ thành công, và một câu chuyện mới sẽ hình thành xung quanh nó.
Tầm nhìn thực sự là điều hiếm có, và hầu hết mọi người không phải là người có tầm nhìn trong phần lớn thời gian. Phổ biến hơn nhiều là khao khát thành công ngắn hạn và được công nhận.
Không có gì ngạc nhiên khi mọi người muốn bắt chước thành công hiện có — chọn theo lối mòn chân chính trong các nghề nghiệp đã thiết lập như luật và y học. Nhưng khi nói đến đổi mới công nghệ, việc bắt chước là không đủ.
Các nhà sáng lập công nghệ, nhà phát triển và doanh nhân cần có dũng khí để tiến hành đổi mới. Phần lớn thời gian, điều đó đòi hỏi đi ngược lại với những câu chuyện đang thịnh hành.
Hãy kiên định với tầm nhìn và chuyên môn của bạn, tin vào “bí mật” của mình, và mang sản phẩm ra thị trường bất kể điều gì đang thịnh hành trên mạng social. Nếu ý tưởng của bạn tốt và đáp ứng nhu cầu thực sự, bạn có tất cả cơ hội thành công.
Shumo Chu là đồng sáng lập Nebra Labs. Trước đây là trợ lý giáo sư tại Đại học California, Santa Barbara, anh đã được cấp bằng tiến sĩ từ Đại học Washington và là nhà khoa học nghiên cứu tại Algorand. Nghiên cứu hiện tại của anh tập trung vào các hệ thống bảo vệ quyền riêng tư.
