Solana DEX đã bùng nổ nhờ memecoin, nhưng để giữ vị thế dài hạn, hệ phải chuyển trọng tâm sang xây thị trường thanh khoản sâu cho Bitcoin và stablecoin, tối ưu định tuyến lệnh và hiệu quả vốn.
Quan điểm của Lynn Nguyen, CEO Saros: thị phần lớn chỉ bền vững khi DEX giải quyết được hai nút thắt là phụ thuộc tài sản đầu cơ và chiều sâu thanh khoản, đồng thời khai thác các dòng tài sản có độ bền như Bitcoin và stablecoin.
- Solana DEX từng chạm gần 90% thị phần cuối 12/2024, song biến động khi memecoin hạ nhiệt và dòng tiền tổ chức dịch chuyển.
- Hai rào cản chính: phụ thuộc tài sản đầu cơ, thiếu chiều sâu thanh khoản, gây giảm giá và khối lượng khó bền vững.
- Lối đi bền vững: ưu tiên thanh khoản sâu cho BTC và stablecoin, nâng chất lượng định tuyến của aggregator và hiệu quả vốn.
DEX trên Solana đang dẫn đầu thị phần như thế nào?
Cuối 12/2024, DEX Solana nắm gần 90% thị phần; tháng 1/2025 vẫn duy trì trên 50% một số ngày, nhờ tốc độ nhanh, chi phí thấp, công cụ thân thiện nhà phát triển.
Báo cáo The State of DEXs 2025 của OKX ghi nhận Solana dẫn đầu về số giao dịch và người dùng DEX hoạt động, nhấn mạnh vai trò “bán lẻ”. Đến 8/2025, DEX Ethereum vượt Solana do dòng tiền tổ chức và ETF giao ngay. Đầu 9/2025, tổng khối lượng Solana giảm 65% còn khoảng 10 tỷ USD, thêm áp lực từ Prop/Dark AMM lấn thị phần DEX truyền thống.
“Solana đang uống ‘sữa lắc’ của Ethereum.”
– OKX Research, báo cáo The State of DEXs 2025, 28/01/2025
Matthew Sigel, Giám đốc Nghiên cứu VanEck, cũng ghi nhận trên X rằng dù memecoin điều chỉnh, khối lượng DEX Solana vẫn tiệm cận toàn bộ hệ ETH trong nhiều giai đoạn đầu 2025 (nguồn: VanEck, X của Matthew Sigel).
Memecoin đã thúc đẩy tăng trưởng ra sao và rủi ro là gì?
Memecoin là chất xúc tác khối lượng của Solana DEX, nhưng biến động dữ dội và ít dự án trụ được qua chu kỳ thị trường.
Ví dụ rõ nhất là Pump.fun: khối lượng giao dịch giảm 63% chỉ trong một tháng, kéo DEX giảm đến 90% trong bối cảnh vẫn được xem là thị trường tăng. Một số cú sập giá, lừa đảo khai thác khiến hình ảnh Solana như một hệ giao dịch đáng tin cậy bị ảnh hưởng. Điều này làm khối lượng tổng thể dao động mạnh, khó duy trì khi nhìn theo chu kỳ dài.
Về dài hạn, cấu trúc thị trường dựa nhiều vào tài sản đầu cơ dễ khiến thanh khoản nông, giảm giá cao, và chi phí cơ hội gia tăng cho nhà giao dịch lớn.
Hai rào cản chính của Solana DEXs là gì?
Hai rào cản then chốt: phụ thuộc tài sản đầu cơ và thiếu chiều sâu thanh khoản trong nhiều pool.
Báo cáo OKX 2025 chỉ ra Solana kém hơn ở lịch sử giao dịch, độ sâu thanh khoản, và khả năng duy trì khối lượng so với các chain như Ethereum, BSC, Arbitrum, Base trong 30 ngày khảo sát. Nhiều pool thiếu TVL đủ lớn, khiến khối lượng cao nhưng thanh khoản mỏng, dễ gây tác động giá bất lợi cho lệnh lớn. Điều này đòi hỏi DEX nâng hiệu quả vốn và aggregator định tuyến tối ưu qua nhiều nguồn.
“Solana thực sự là chuỗi dành cho bán lẻ.”
– OKX Research, báo cáo The State of DEXs 2025, 28/01/2025
Để khắc phục, hệ sinh thái cần mở rộng các cặp có sức sống dài hạn, đồng thời phát triển cơ chế quản trị rủi ro thanh khoản và khuyến khích LP phù hợp theo chu kỳ.
Thanh khoản sâu giúp gì cho trader và hệ sinh thái?
Thanh khoản sâu giảm giảm giá, hỗ trợ lệnh lớn, ổn định chênh lệch và khối lượng bền vững hơn qua chu kỳ.
Với lệnh lớn, độ sâu trực tiếp quyết định chất lượng khớp lệnh. Thanh khoản đa nguồn giúp aggregator kết hợp tốt hơn giữa AMM truyền thống, Prop/Dark AMM, và sổ lệnh, tăng hiệu quả vốn. Với nhà tạo lập, pool sâu thu hút dòng lệnh đều, giảm biến động phí và tổn thất tạm thời khi thị trường dao động.
Ở cấp hệ sinh thái, thanh khoản sâu khuyến khích các use case tài chính on-chain, từ phái sinh, vay cho đến thanh toán, tạo vòng phản hồi tích cực cho cả người dùng và nhà phát triển.
Xây dựng thị trường thanh khoản bắt đầu từ Bitcoin có hợp lý?
Có. Bitcoin và các tài sản bền bỉ là nền móng tốt nhất để mở rộng thanh khoản bền vững cho Solana DEX.
Bitcoin DeFi (BTCFi) đang phát triển mạnh. Trong một lớp tài sản khoảng 2,3 nghìn tỷ USD, ngày càng nhiều giao thức và người dùng muốn biến BTC thành tài sản Sinh Lời on-chain. Riêng gọi vốn cho BTCFi đạt 175 triệu USD trong nửa đầu 2025. Với bề dày 17 năm, BTC đã nhiều lần chứng minh sức chịu đựng trước biến động, khiến các phiên bản BTC bọc (wrapped) trở thành lựa chọn hợp lý để xây pool sâu.
Xây thanh khoản cho BTC không chỉ tăng độ tin cậy khối lượng, mà còn mở đường cho sản phẩm phái sinh, giao dịch chênh lệch giá, và thị trường vốn on-chain phát triển vững chắc.
Vì sao cần ưu tiên stablecoin trên Solana lúc này?
Stablecoin tăng nhu cầu trong giai đoạn thị trường kém thuận lợi, nên xây thanh khoản sâu cho nhiều stablecoin giúp giữ nhịp giao dịch và phí.
Solana thể hiện rõ ưu tiên này khi tổ chức Stable Future Summit tại Hàn Quốc, hội nghị chuyên đề về stablecoin đầu tiên của hệ vào ngày 23/09 năm nay. Việc đa dạng hóa stablecoin, từ USD đến các mô hình có tài sản bảo chứng khác nhau, giúp luân chuyển vốn hiệu quả và giảm biến động.
Với pool stablecoin sâu, người dùng có tuyến chuyển đổi rẻ, nhanh, và đáng tin cậy giữa các tài sản, tạo nền móng cho ứng dụng thanh toán và tài chính bán lẻ.
DEX và aggregator nên làm gì ngay để tăng chiều sâu thanh khoản?
Ưu tiên cặp có sức bền: BTC, stablecoin; đồng thời nâng cấp định tuyến lệnh đa nguồn và tối ưu hiệu quả vốn.
Cụ thể, DEX cần mở rộng pool BTC, stablecoin với cấu hình phí phù hợp, khuyến khích LP dài hạn và kiểm soát rủi ro. Aggregator phải cải thiện thuật toán định tuyến qua AMM truyền thống, Prop/Dark AMM, sổ lệnh để giảm chi phí thực thi. Quan trọng hơn, theo dõi TVL sử dụng thực tế thay vì chỉ số tuyệt đối, đảm bảo thanh khoản sâu thực sự được tận dụng.
Khi cột trụ thanh khoản được củng cố, Solana có cơ sở đạt mục tiêu dài hạn: trở thành hạ tầng nòng cốt của thị trường vốn trên Internet, vững vàng ngay cả khi xu hướng ngắn hạn đổi chiều.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao thị phần DEX Solana biến động mạnh giai đoạn 2024–2025?
Cuối 12/2024 Solana chạm gần 90% thị phần, tháng 1/2025 vẫn trên 50% một số ngày (OKX 2025). Đến 8/2025, DEX Ethereum vượt nhờ dòng tiền tổ chức và ETF giao ngay, kéo theo khối lượng Solana suy giảm.
Memecoin còn là động lực chính của Solana không?
Memecoin từng đẩy khối lượng bùng nổ, nhưng rủi ro biến động và thiếu bền vững. Khối lượng tại Pump.fun có tháng giảm 63%, DEX giảm đến 90%, cho thấy hệ cần mở rộng sang tài sản bền như BTC và stablecoin.
Liquidity depth là gì và vì sao quan trọng?
Là độ sâu thanh khoản tại nhiều mức giá. Thanh khoản sâu giúp giảm giảm giá, hỗ trợ lệnh lớn, và duy trì chênh lệch ổn định, từ đó làm bền vững khối lượng và trải nghiệm giao dịch.
BTCFi mang lại gì cho Solana DEX?
BTCFi biến BTC thành tài sản Sinh Lời on-chain. Với lớp tài sản khoảng 2,3 nghìn tỷ USD và vốn đầu tư 175 triệu USD nửa đầu 2025, xây pool sâu cho BTC bọc trên Solana có thể gia tăng độ bền khối lượng.
Sự kiện nào cho thấy Solana ưu tiên stablecoin?
Solana tổ chức Stable Future Summit tại Hàn Quốc ngày 23/09 năm nay, hội nghị đầu tiên của hệ tập trung vào stablecoin, phản ánh mục tiêu mở rộng thanh khoản và ứng dụng thanh toán.
