Pi Squared là nền tảng settlement có thể xác minh (Verifiable Settlement Layer – VSL), cho phép kết hợp blockchain, AI và các ứng dụng đa chuỗi với bằng chứng minh toán học và zero-knowledge.
Được xây dựng trên giao thức FastSet, Pi Squared hướng tới khả năng xử lý song song hàng loạt “claim” với tốc độ cao và chi phí thấp, đồng thời hỗ trợ hợp đồng thông minh đa ngôn ngữ và tương tác giữa các hệ sinh thái Web3.
- Pi Squared xây dựng lớp settlement có thể xác minh – VSL – để giải quyết phân mảnh và độ tin cậy trong Web3.
- FastSet là giao thức cốt lõi, xử lý song song claim mà không cần thứ tự toàn cục, đạt >100.000 TPS và finality dưới 100 ms.
- Đến giữa 2025, Pi Squared đã ra mắt VSL Devnet và tích hợp với Wormhole NTT để hỗ trợ chuyển tài sản xuyên chuỗi.
Pi Squared là gì?
Pi Squared (Pi²) là nền tảng ưu tiên tính khả kiểm (verifiability-first) nhằm “dệt kết” ngôn ngữ, ứng dụng và hệ sinh thái Web3 thông qua settlement có thể xác minh – FastSet.
Pi Squared định nghĩa các hành vi (giao dịch, tính toán, dữ liệu, chuyển tài sản…) dưới dạng VSL claims – các khẳng định có thể kiểm chứng bằng nhiều loại bằng chứng như chữ ký số, re-execution, chứng minh toán học, zero-knowledge proof.
VSL chỉ làm một việc: chấp nhận claim, xác minh proof, và giải quyết nó — nhanh, rẻ, công khai, không cần phép.
FastSet là gì và tại sao nó quan trọng?
FastSet là giao thức settlement song song mà Pi Squared thiết kế để tránh tắc nghẽn của mô hình blockchain truyền thống.
Thay vì yêu cầu thứ tự toàn cục (total ordering) và đồng thuận truyền thống, FastSet cho phép xử lý các claim độc lập nếu chúng không xung đột, giúp mở rộng quy mô theo nhu cầu của ứng dụng.
Trong các thử nghiệm và báo cáo mới, FastSet đã đạt hơn 100.000 TPS và finality dưới 100 ms.
“FastSet là một trong những thành tựu quan trọng nhất… Ngày nay, mô hình cũ về trật tự toàn phần và cầu nối dễ vỡ đang sụp đổ… FastSet mang lại hiệu suất thực sự cho các hệ thống phi tập trung – nhanh chóng, phi tập trung và có thể xác minh theo thiết kế.”
Grigore Roșu, Giám đốc điều hành Pi Squared
Công nghệ cốt lõi của Pi Squared
Mô hình K Framework & Matching Logic
K Framework là công cụ ngữ nghĩa hình thức (formal semantics) mà Grigore Roșu đã phát triển, dùng để định nghĩa hành vi ngôn ngữ lập trình theo cách toán học.
Pi Squared ứng dụng nó để hỗ trợ xác minh mã nguồn trong nhiều ngôn ngữ mà không cần chuyển đổi vào máy ảo cố định.
Matching Logic (cùng các mở rộng fixpoint) giúp xây dựng lý thuyết xác minh chương trình hỗn hợp — hỗ trợ logic phi định kiểu và các cấu trúc ngôn ngữ trừu tượng.
Chứng minh toán học & Zero-Knowledge Proofs
Pi Squared sử dụng mô hình Proof-of-Proof (toán học + ZK) để tạo ra bằng chứng thực thi một tính toán hay code mà không tiết lộ chi tiết nội dung.
Khi một client gửi yêu cầu (claim) cùng proof, hệ thống Verifier kiểm tra proof, rồi Validators giải quyết claim nếu hợp lệ.
Kiến trúc vận hành: từ claim tới settlement
Các thành phần chính gồm Client, Proxy, Verifier và Validators — tương tự như bạn đã viết, nhưng với cập nhật từ Devnet:
- Client gửi claim + proof + phí xác minh (verification fee) tới Proxy.
- Proxy chuyển proof cho Verifier để kiểm tra tính hợp lệ.
- Nếu hợp lệ, Proxy đưa claim tới Validators để Validate & ký (Sign).
- Validators xác nhận và gửi lại thông báo xác nhận (Confirm).
- Proxy khởi Presettle nếu cần, đảm bảo các điều kiện logic.
- Cuối cùng Validators thực hiện Settle, thêm claim vào tập hợp hợp lệ và thông báo cho Proxy.
Claim đã giải quyết trở nên có thể truy cập từ các hợp đồng thông minh VSL trên bất cứ blockchain nào. 
Lộ trình phát triển & trạng thái hiện tại ( giữa 2025 )
Ra mắt VSL Devnet
Vào ngày 25–30 tháng 6 năm 2025, Pi Squared chính thức ra mắt VSL Devnet – môi trường thử nghiệm đầu tiên để các nhà phát triển tương tác trực tiếp với Verifiable Settlement Layer.
Devnet hỗ trợ các demo về multichain interoperability, mirroring (sao chép state Ethereum / Bitcoin), và AI với trusted execution environment (TEE).
“Pi Squared VSL Devnet đánh dấu một cột mốc quan trọng… nó có thể thống nhất các chuỗi, ngôn ngữ và ứng dụng…”
Grigore Roșu
Trong những tháng tới, Pi Squared sẽ mở rộng tính năng, tối ưu hiệu năng, cải thiện phối hợp validator và tích hợp hỗ trợ signature aggregation và multi-client.
Tích hợp Wormhole & NTT
Pi Squared đang hợp tác tích hợp VSL với mạng Wormhole thông qua Native Token Transfers (NTT) – giúp chuyển tài sản giữa chuỗi theo cách có bằng chứng toán học.
Trong demo Devnet, framework này được sử dụng để chứng minh ý định (intent), xác minh thực thi, rồi phối hợp với Wormhole để final settlement xuyên chuỗi.
Công bố FastSet & tiềm năng hiệu năng
Phiên bản FastSet được Pi Squared quảng bá là không phải blockchain truyền thống mà là lớp hạ tầng xử lý claim song song, theo thiết kế “actor-based” để tránh bottleneck đồng thuận.
Theo thông báo mới nhất, FastSet đã đạt > 100.000 TPS và finality < 100 ms trong các thử nghiệm.
Đội ngũ & nhà đầu tư
Đội ngũ sáng lập
Grigore Roșu – Founder & CEO: Giáo sư khoa học máy tính tại UIUC, đồng sáng lập Runtime Verification, chuyên gia về ngôn ngữ hình thức và kiểm định phần mềm.
Xiaohong Chen – CTO: Trước đây làm nghiên cứu tại Đại học Birmingham và SUTD, tham gia dự án kiểm định và hạ tầng phần mềm tại Runtime Verification.
Patrick MacKay – Co-Founder & COO: Có kinh nghiệm quản lý công nghệ & tài chính, từng làm tại Runtime Verification và trong lĩnh vực R&D của các công ty công nghệ.
Nhà đầu tư & tài trợ
Vòng Seed tháng 07/2024, Pi Squared huy động 12,5 triệu USD, dẫn đầu bởi Polychain Capital, tham gia bởi Robot Ventures, Samsung Next, Generative Ventures, ABCDE, Bloccelerate, v.v.
Ví dụ, quỹ ABCDE lý giải họ đầu tư vì “Verifiable Computing là công nghệ lõi để mở rộng năng lực tính toán cho Blockchain tương lai”.
Dự án cũng được nhắc đến sẽ tiếp tục kêu gọi vốn chiến lược để đẩy nhanh phát triển.
Tokenomics & kế hoạch airdrop
Hiện tại, chưa có thông tin chi tiết chính thức về tokenomics của Pi Squared được công bố.
Một token tên tạm là $SET đã xuất hiện trong testnet, được dự đoán sẽ làm token gốc của mạng FastSet (phí gas, staking, governance) khi mainnet ra mắt.
Dự án cũng tổ chức quest / nhiệm vụ (quests) trong Portal Pi2 để người dùng có thể tích điểm và được xét quyền nhận airdrop trong tương lai.
So sánh Pi Squared với các nền tảng tương đồng
| Đặc điểm | Pi Squared / FastSet | Các blockchain truyền thống / rollup |
|---|---|---|
| Thứ tự toàn cục (global ordering) | Không yêu cầu — xử lý claim song song nếu không xung đột | Yêu cầu đồng thuận & thứ tự toàn cục |
| Throughput & finality | > 100.000 TPS, < 100 ms (thử nghiệm) | Thường từ vài nghìn TPS, finality từ vài giây đến vài chục giây |
| Ngôn ngữ lập trình hỗ trợ | Bất kỳ ngôn ngữ (Python, Rust, JS, C++, v.v.) thông qua K Framework & Matching Logic | Thường gắn với EVM / WASM / riêng riêng hệ sinh thái |
| Khả năng xác minh | Xác minh phổ quát — người dùng / dApp chọn kiểu proof chấp nhận được | Thường giới hạn ở các phương thức lập sẵn (chữ ký, ZK nếu tích hợp thêm) |
| Tài sản & tương tác xuyên chuỗi | Hỗ trợ tích hợp với Wormhole NTT để chuyển tài sản với bằng chứng toán học | Dùng relayer hoặc cầu (bridge) tập trung hoặc bán tập trung |
Những thách thức & rủi ro
Công nghệ FastSet và mô hình settlement song song vẫn mới và chưa được kiểm chứng rộng rãi trong điều kiện mạng lưới thực tế.
Việc thu hút nhà phát triển và ứng dụng sang một nền tảng mới là không dễ, đặc biệt khi đã có nhiều đối thủ trong lĩnh vực blockchain và ZK.
Thiếu thông tin chi tiết về tokenomics và kế hoạch kinh tế có thể tạo ra sự bất định với nhà đầu tư và cộng đồng.
Yêu cầu bảo mật cao: nếu bất cứ bug trong proof system hoặc validator coordination, có thể gây tổn thất nghiêm trọng.
Kết luận
Pi Squared là một dự án hạ tầng Web3 đầy tham vọng, đặt trọng tâm vào verifiability, tốc độ cao và tương tác xuyên chuỗi thông qua mô hình settlement song song (FastSet).
Việc ra mắt VSL Devnet giữa 2025 và kết quả thử nghiệm hiệu năng ấn tượng cho thấy họ đang tiến triển thực tế.
Tuy nhiên, để thành công, Pi Squared cần chứng minh ổn định công nghệ ở quy mô lớn, công bố tokenomics rõ ràng, và lôi kéo hệ sinh thái phát triển mạnh.
Những câu hỏi thường gặp
Pi Squared khác gì với blockchain truyền thống?
Pi Squared sử dụng mô hình settlement song song (FastSet), không yêu cầu thứ tự toàn cục và đồng thuận truyền thống như blockchain bình thường.
VSL Devnet đã ra mắt chưa?
Có – Pi Squared đã chính thức phát hành VSL Devnet vào tháng 6/2025 để các nhà phát triển thử nghiệm.
Có token Pi Squared chưa?
Chưa có thông tin chi tiết chính thức, nhưng token tạm gọi là $SET đã xuất hiện trong testnet.
Pi Squared tích hợp với Wormhole nghĩa là gì?
Qua tích hợp với Wormhole NTT, Pi Squared có thể chuyển tài sản xuyên chuỗi có bằng chứng toán học mà không phụ thuộc relayer tập trung.
Dự án có rủi ro gì?
Rủi ro gồm: công nghệ chưa được chứng thực ở quy mô lớn, thông tin tokenomics chưa rõ ràng, cạnh tranh cao trong lĩnh vực blockchain/ZK, và yêu cầu bảo mật nghiêm ngặt.
