Những ngày vừa qua, cộng đồng đầu tư tài sản mã hóa tại Việt Nam liên tục truyền tay nhau thông tin về khả năng sắp có lệnh cấm đối với các nền tảng giao dịch quốc tế, trong khi một số doanh nghiệp nội địa được cho là sẽ được “thí điểm ngay trong tháng 3”. Song nếu nhìn từ góc độ pháp lý và đối chiếu thẳng với Nghị quyết 05/2025/NQ-CP, có thể thấy nhiều cách diễn giải đang đẩy nhanh câu chuyện hơn rất nhiều so với tiến trình thật sự.
1. Gốc của câu chuyện đến từ tài liệu lan truyền trên mạng, không phải văn bản công bố chính thức
Thông tin gây xôn xao thị trường xuất phát từ một bản tin Reuters và một tài liệu được phát tán trên mạng xã hội với nội dung cho rằng “5 công ty đã vượt qua vòng đánh giá sơ bộ”. Sau đó, một số trang tin và cộng đồng trong nước dẫn lại theo hướng “5 cái tên được chọn để thí điểm ngay trong tháng 3”, khiến người đọc dễ hiểu rằng quá trình cấp phép gần như đã hoàn tất.
Tuy nhiên, tài liệu này không xuất hiện trên các cổng thông tin công bố chính thức như congbao.chinhphu.vn hoặc trang của Bộ Tài chính. Việc ghép nối thông tin từ một nguồn tin quốc tế với một văn bản chưa được cơ quan có thẩm quyền công bố đã tạo ra hiểu lầm lớn về mặt pháp lý, khiến nhiều nhà đầu tư lầm tưởng rằng giấy phép hoạt động đã được cấp.
2. Nếu căn cứ vào nội dung lan truyền, doanh nghiệp thực tế mới chỉ hoàn thành bước đầu tiên
Đối chiếu văn bản lan truyền với các quy định trong Nghị quyết 05 cho thấy đây mới là giai đoạn rà soát sơ bộ hồ sơ. Theo Khoản 2 Điều 10, trạng thái này chỉ phản ánh việc doanh nghiệp đã hoàn thành Giai đoạn 1, tức nộp đủ các bộ hồ sơ cơ bản như Giấy đề nghị, Điều lệ công ty, danh sách nhân sự và các tài liệu tương ứng quy định tại khoản 1, 2, 5, 6 Điều 9.
Quan trọng hơn, đây không phải là quyết định chấp thuận cấp phép. Muốn tiến tới Giấy phép chính thức theo Mẫu số 07, doanh nghiệp vẫn phải bước vào Giai đoạn 2 với điều kiện khắt khe hơn nhiều. Theo Khoản 3 Điều 10, họ có tối đa 12 tháng để nộp bổ sung các hồ sơ chuyên sâu, trong đó nổi bật là tài liệu chứng minh vốn thực góp và văn bản thẩm định an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 do Bộ Công an cấp. Chỉ sau khi toàn bộ điều kiện này được đáp ứng, Bộ Tài chính cùng các cơ quan liên ngành mới tiếp tục có thời hạn 30 ngày để xem xét việc cấp phép.
3. Nói rằng “cấm ngay” là chưa có cơ sở pháp lý
Một trong những thông tin gây tác động mạnh nhất tới tâm lý thị trường là nhận định rằng Việt Nam sẽ lập tức cấm giao dịch tài sản số trên các nền tảng quốc tế, thậm chí xử lý người tham gia ngay.
Tuy nhiên, cấu trúc của Nghị quyết 05 cho thấy pháp luật không vận hành theo hướng đột ngột như vậy. Theo Khoản 2 Điều 7, chế tài chỉ được áp dụng với các giao dịch không thông qua tổ chức được cấp phép “sau thời hạn 6 tháng kể từ khi tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa đầu tiên được cấp phép”.
Điều này đồng nghĩa rằng trước tiên phải có một doanh nghiệp nội địa được cấp Giấy phép chính thức, khi đó mốc 6 tháng mới bắt đầu được tính. Ở thời điểm hiện tại, khi chưa có bất kỳ giấy phép chính thức nào được công bố, thì thời gian ân hạn vẫn chưa khởi động. Vì vậy, chưa thể kết luận rằng hoạt động của nhà đầu tư đang ngay lập tức rơi vào tình trạng bị cấm hoặc vi phạm pháp luật.
4. Cộng đồng cần giữ sự tỉnh táo trước các luồng tin chưa xác thực
Quy trình cấp phép dịch vụ tài sản mã hóa là quy trình có mức độ minh bạch rất cao. Theo Khoản 5 Điều 10 Nghị quyết 05, khi một tổ chức được cấp phép, thông tin này phải được đăng công khai trên trang thông tin điện tử của Bộ Tài chính và xuất hiện trên báo chí trong 03 số liên tiếp.
Cho đến hiện tại, chưa có bất kỳ thông báo cấp phép nào được công bố theo đúng quy trình đó. Bởi vậy, nếu nhà đầu tư phản ứng dựa trên thông tin rò rỉ hoặc các bài viết giật tít trên mạng xã hội, nguy cơ đưa ra quyết định sai thời điểm là rất lớn. Trong bối cảnh này, sự bình tĩnh và thói quen đối chiếu với nguồn tin chính thống là yếu tố cần thiết để bảo vệ tài sản.
