Cuộc gặp cấp cao giữa lãnh đạo EU và Chủ tịch Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và tranh chấp thương mại ngày càng gay gắt.
Phiên thảo luận dự kiến tại Bắc Kinh sẽ phản ánh những xung đột về chính sách thương mại, sự nghi ngờ về vai trò Trung Quốc trong chiến tranh Nga – Ukraine, cùng những áp lực kinh tế chung từ thế giới.
- EU và Trung Quốc đang chịu áp lực từ tranh chấp thương mại và quan hệ địa chính trị phức tạp.
- EU cáo buộc Trung Quốc hỗ trợ Nga trong chiến tranh Ukraine và dùng chính sách kinh tế cưỡng đoạt.
- Trung Quốc tỏ thái độ tích cực về đàm phán nhưng hai bên vẫn chưa giải quyết được nhiều vấn đề cơ bản.
Lãnh đạo EU và Trung Quốc sẽ thảo luận những gì trong cuộc gặp sắp tới?
Cuộc hội đàm được kỳ vọng sẽ thảo luận sâu về hợp tác đa phương, ổn định thương mại và cân bằng địa chính trị, nhưng áp lực và mâu thuẫn vẫn rất rõ nét.
Ngày 21/6/2024, bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu và Thủ tướng Bồ Đào Nha António Costa dự kiến gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh. Mục tiêu chính là hàn gắn quan hệ, đồng thời tìm tiếng nói chung trước bối cảnh chiến tranh Ukraine và các chính sách thương mại áp lực từ Hoa Kỳ.
“Chúng tôi mong muốn mở một kênh đối thoại cởi mở với Trung Quốc dù biết còn nhiều thách thức phía trước.”
— Cao cấp quan chức EU, 2024
Tại sao EU lo ngại về chính sách của Trung Quốc trong thương mại và chiến tranh Ukraine?
EU đánh giá Trung Quốc là đồng minh then chốt của Nga trong cuộc xung đột tại Ukraine và bị cho là đang dùng kinh tế để gây áp lực chính trị.
Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao EU về chính sách đối ngoại, khẳng định Trung Quốc không chỉ cung cấp tài nguyên quan trọng giúp Nga duy trì chiến tranh mà còn đang mở rộng xuất khẩu sản phẩm giá thấp gây sức ép lên thị trường châu Âu. EU hiện đang tiến hành hơn 25 cuộc điều tra phòng vệ thương mại, tăng gần gấp 4 lần so với năm trước.
Phản ứng lại, Trung Quốc cho rằng hành động tăng thuế của EU với xe điện là không công bằng và áp dụng các biện pháp điều tra thương mại tương tự. Bắc Kinh cũng chỉ trích các lệnh trừng phạt của EU nhắm vào các công ty Trung Quốc là gây tổn hại nghiêm trọng quan hệ kinh tế song phương.
Trung Quốc chuẩn bị gì cho hội nghị thượng đỉnh và thái độ của họ là gì?
Trung Quốc đặt kỳ vọng hội nghị sẽ khẳng định vị thế của mình trong thế giới đa cực và thúc đẩy toàn cầu hóa thông qua hợp tác kinh tế với EU.
Bắc Kinh mô tả cuộc gặp này là cột mốc đa phương quan trọng, nhằm khoe sức mạnh kinh tế và nền văn minh đa dạng, đồng thời chỉ trích đường lối chính sách thương mại của Hoa Kỳ dưới thời ông Donald Trump. Tuy nhiên, EU vẫn giữ quan điểm thận trọng khi có nhiều vấn đề chưa được giải quyết triệt để.
Hội nghị từng được lên kế hoạch tổ chức tại Brussels nhưng Chủ tịch Tập Cận Bình từ chối, dẫn đến một làn sóng căng thẳng ngoại giao giữa hai bên.
“Trung Quốc đối đầu và có hành xử tương tự theo cách của Hoa Kỳ trong những tháng gần đây, điều này dự báo một phiên thảo luận rất căng thẳng.”
— Abigaël Vasselier, Trưởng nhóm Quan hệ Quốc tế MERICS, 6/2024
Tranh cãi về vai trò của Trung Quốc trong chiến tranh Ukraine được phản ánh như thế nào?
Trung Quốc khẳng định không mong muốn Nga thua cuộc để tránh sự tập trung nhiều hơn của Hoa Kỳ vào khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Wang Yi nhấn mạnh việc Trung Quốc duy trì vị trí trung gian kinh tế làm cân bằng các bên trong cuộc chiến. Tuy nhiên, EU phản bác khi phát hiện 80% vật tư lưỡng dụng chuyển sang Nga đi qua Trung Quốc, tạo ra nghi ngại về sự tiếp tay gián tiếp cho chiến tranh.
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen cũng cảnh báo Trung Quốc đang sử dụng độc quyền nguyên liệu đất hiếm làm vũ khí địa chính trị để hạ bệ đối thủ.
Thực tế các biện pháp thương mại đang ảnh hưởng thế nào đến quan hệ EU – Trung Quốc?
EU thực hiện nhiều biện pháp thương mại nhằm bảo vệ thị trường khỏi sự lấn át của hàng hóa Trung Quốc, trong khi Trung Quốc có nhiều động thái đáp trả tương xứng.
| Biện pháp | EU | Trung Quốc |
|---|---|---|
| Điều tra phòng vệ thương mại | Trên 25 cuộc điều tra năm 2023, tăng gần 4 lần | Khai thác biện pháp điều tra của EU để trả đũa |
| Áp thuế với xe điện | Tăng thuế năm 2023 nhằm bảo vệ sản xuất nội địa | Chỉ trích và tăng cường điều tra các mặt hàng EU xuất khẩu |
| Chặn thầu thiết bị y tế công | Ngăn các công ty Trung Quốc tham gia thầu lớn | Giảm mua thiết bị y tế châu Âu |
Những câu hỏi thường gặp
1. Vì sao EU nghi ngờ Trung Quốc hỗ trợ Nga trong chiến tranh Ukraine?
EU cho rằng Trung Quốc giúp Nga duy trì chiến tranh qua việc kiểm soát vật tư đất hiếm và cung ứng 80% vật tư lưỡng dụng cho Nga, làm suy yếu nỗ lực của phương Tây.
2. Hội nghị thượng đỉnh EU – Trung Quốc có thể giải quyết được tranh chấp thương mại không?
Theo chuyên gia MERICS, hội nghị khó đạt thỏa thuận đột phá nhưng mở ra kênh đối thoại quan trọng giữa hai bên.
3. Trung Quốc áp dụng chính sách trả đũa ra sao đối với EU?
Trung Quốc tăng các cuộc điều tra thương mại và hạn chế mua thiết bị y tế châu Âu nhằm gây áp lực đáp trả các biện pháp của EU.
4. Thái độ của lãnh đạo EU trong cuộc gặp quan trọng này là gì?
EU xác nhận ưu tiên bảo vệ lợi ích kinh tế và an ninh, đồng thời mong muốn đối thoại mở nhưng không bỏ qua các vấn đề về an ninh và thương mại.
5. Tác động của thuế quan Hoa Kỳ và căng thẳng thương mại lên quan hệ EU – Trung Quốc thế nào?
Căng thẳng từ chính sách thương mại của Hoa Kỳ tạo áp lực lên cả EU và Trung Quốc, khiến họ có thể đoàn kết hơn nhưng cũng làm gia tăng cạnh tranh và nghi ngờ.
