Trong biên niên sử của tiến bộ công nghệ, những khoảnh khắc nhất định nổi bật như là điểm ngoặt khi những sáng tạo đổi mới đạt đến khối lượng tới hạn, dẫn đến sự phát triển bùng nổ và sự chấp nhận toàn cầu. Những “cú nổ Cambrian” này tái định hình căn bản cách chúng ta sống và làm việc.
Trí tuệ nhân tạo đã có khoảnh khắc Cambrian của mình. Sau nhiều thập kỷ tiến hóa chậm chạp, những đột phá như mạng nơ-ron nhân tạo (ANNs) đã đưa trí tuệ nhân tạo từ những ứng dụng ngách trở thành công nghệ đột phá.
Ngược lại, blockchain vẫn đang lưỡng lự. Nó vẫn chưa trải qua cú nổ Cambrian của mình.
Điều gì đã ngăn cản nó đạt đến điểm đột phá chuyển đổi này? Câu trả lời nằm ở việc nó chưa vượt qua được những rào cản kỹ thuật quan trọng, đặc biệt là trong lưu trữ, ngăn cản Web3 thực hiện tiềm năng của nó như một niềm hy vọng kế thừa cho Web2.
Lời hứa hẹn của Web3 và thực tế đình trệ
Web3 được hình dung như một sự nâng cấp phi tập trung cho Web2, cung cấp tất cả khả năng của nó — cộng thêm rất nhiều khả năng khác — trong một khung làm việc người dùng sở hữu, không cần lòng tin. Giấc mơ là tạo ra những phiên bản phi tập trung của các ứng dụng Web2 phổ biến như Airbnb, Wikipedia và X, với bảo mật dữ liệu, quyền sở hữu nội dung và truy cập không cần phép là cốt lõi của chúng đồng thời khả năng cho phép các loại ứng dụng mới không thể có trong hệ thống tập trung.
Thực tế, tuy nhiên, lại hoàn toàn khác biệt.
Bất chấp lời hứa của blockchain, Web3 chỉ hỗ trợ được một phần nhỏ so với bề rộng ứng dụng của Web2, và chưa có một ứng dụng trung tâm của Web2 nào được sao chép thành công trong một phiên bản phi tập trung. Không có Web3 Airbnb, không có Wikipedia phi tập trung hay X được tích hợp blockchain.
Khả năng mở rộng và sao chép các dịch vụ thiết yếu của Web2 vẫn chỉ ra một sự thật phũ phàng: Blockchain đang bị mắc kẹt. Blockchain chưa thể rũ bỏ những ràng buộc giữ chân nó. Cho đến khi những rào cản này bị vượt qua, tầm nhìn của Web3 như người kế thừa Web2 sẽ vẫn còn lửng lơ.
Vượt qua trilemma lưu trữ của blockchain
Tiến hóa đình trệ của blockchain có thể được dẫn chứng đến một thách thức kỹ thuật quan trọng: trilemma trong lưu trữ. Để có thể cạnh tranh với các ứng dụng Web2, Web3 cần một hệ thống lưu trữ dữ liệu đồng thời mở rộng, tích hợp hợp đồng thông minh và có khả năng truy cập ngẫu nhiên. Đạt được cả ba điều kiện này vẫn rất khó khăn.
Các ứng dụng Web2 quản lý lượng dữ liệu khổng lồ: bài viết trên mạng social, thị trường và thư viện đa phương tiện. Để blockchain có thể tổ chức các dịch vụ tương tự, nó phải mở rộng mà vẫn tiết kiệm và hiệu quả. Những giải pháp lưu trữ blockchain hiện có đều gặp khó khăn trong việc quản lý yêu cầu của các ứng dụng cần truy cập và dữ liệu nhiều.
Nếu không có lưu trữ mở rộng, Web3 không thể tái tạo trải nghiệm liền mạch mà người dùng kỳ vọng từ phi tập trung. Là nền tảng của giá trị mà blockchain hứa hẹn, nó đề nghị một internet người dùng sở hữu, không bị kiểm soát tập trung. Tuy nhiên, hầu hết các giải pháp lưu trữ có khả năng mở rộng, như dịch vụ đám mây, lại phụ thuộc vào hạ tầng tập trung, làm suy giảm các nguyên tắc bảo mật, quyền riêng tư và tự chủ. Để Web3 hoàn thành tầm nhìn của mình, việc lưu trữ dữ liệu phải duy trì phi tập trung mà không làm giảm hiệu năng.
Tiếp đến là vấn đề truy cập ngẫu nhiên. Các ứng dụng Web2 xuất sắc trong việc truy xuất dữ liệu cụ thể ngay lập tức, bất kể đó là bài đăng trên mạng social hay chỉ một tweet. Blockchain, ngược lại, sử dụng truy cập tuần tự, khiến nó trở nên khó khăn cho các ứng dụng cần truy vấn nhanh chóng và chính xác. Hợp đồng thông minh sẽ luôn kém hiệu quả nếu thiếu các khả năng truy cập ngẫu nhiên, khiến cho các ứng dụng Web3 có cảm giác cồng kềnh và không đủ so với các đối tác Web2 của mình.
Sự kết hợp của truy cập ngẫu nhiên để đảm bảo truy xuất nhanh chóng và hiệu quả của bất kỳ đoạn dữ liệu nào, cùng với tích hợp hợp đồng thông minh liền mạch để quản lý dữ liệu tự động an toàn, là chìa khóa để giải quyết vấn đề lưu trữ blockchain. Trilemma lưu trữ — khả năng mở rộng, truy cập ngẫu nhiên và tích hợp hợp đồng thông minh gốc — ngăn các ứng dụng blockchain hiện thực hóa tiềm năng của chúng. Cho đến khi trilemma này được giải quyết, tầm nhìn của Web3 về một internet phi tập trung sẽ chỉ là một giấc mơ.
Giải quyết nó, và họ sẽ đến
Cơ sở hạ tầng blockchain đang phát triển để giải quyết vấn đề trilemma lưu trữ, xây dựng một hệ thống có thể mở rộng liền mạch để xử lý nhu cầu dữ liệu lớn của các ứng dụng toàn cầu. Một khi được phát triển toàn diện và triển khai trên các mạng tiền điện tử hàng đầu, cơ sở hạ tầng này sẽ tích hợp tự nhiên vào hợp đồng thông minh, cho phép thực thi nhanh chóng và hiệu quả tính toán đáp ứng yêu cầu của các hệ thống phi tập trung hiện đại. Ngoài ra, nó sẽ cung cấp truy cập ngẫu nhiên, tốc độ và độ chính xác mà người dùng kỳ vọng từ các ứng dụng Web2, và tạo ra một cầu nối để khép kín khoảng cách giữa công nghệ truyền thống và phi tập trung.
Thành công trong điều này sẽ cho phép các phiên bản phi tập trung của các nền tảng phổ biến nhất hiện nay và thúc đẩy làn sóng ứng dụng và trường hợp sử dụng mới. Thị trường minh bạch, mạng social tôn trọng quyền riêng tư và kho kiến thức chống giả mạo đều có thể phát triển mạnh mẽ trên nền tảng này. Quan trọng hơn, các nhà phát triển sẽ không còn đối mặt với các rào cản kỹ thuật không thể vô hiệu hóa, cho phép đổi mới phát triển mạnh và người dùng trải nghiệm lợi ích của quyền sở hữu và bảo mật dữ liệu.
Tiềm năng của Blockchain là không thể bàn cãi; tuy nhiên, nó phụ thuộc vào việc giải quyết trilemma lưu trữ để có thể đạt được cú nổ Cambrian của mình. Giống như AI cần có đột phá của ANNs để nhận ra sức mạnh chuyển đổi của mình, blockchain phải vượt qua các hạn chế kỹ thuật của nó để thực hiện được tầm nhìn của Web3. Tin tốt ở đây là: không phải là nếu giây khắc này sẽ đến, mà là khi nào nó sẽ đến. Khi điều đó xảy ra, blockchain sẽ thực sự sống với lời hứa của mình như là nền tảng cho một internet phi tập trung và do người dùng sở hữu.
Bernie Blume là người sáng lập và CEO của Xandeum Labs và là một doanh nhân liên tiếp. Trước đây Bernie đã khởi chạy Antsle, điều hành Xionet và quản lý các dự án phần mềm lớn tại Lufthansa và IBM.
