Chính phủ Trung Quốc hàng đầu đã lên tiếng về sự dịch chuyển của hệ thống tài chính toàn cầu khỏi USD, và đất nước này còn muốn thúc đẩy nhân dân tệ trở thành đồng tiền chủ đạo thế giới.
Trong bài phát biểu tại diễn đàn tài chính ở Thượng Hải, Chủ tịch Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Pan Gongsheng, nhận định rằng thế giới đang bước vào giai đoạn mới.
Sau nhiều thập kỷ kiểm soát của Hoa Kỳ về dòng chảy tiền tệ quốc tế, Pan mô tả một hệ thống đa cực hình thành. Ông cảnh báo về rủi ro của việc phụ thuộc quá nhiều vào một đồng tiền và dự đoán rằng nền kinh tế toàn cầu sẽ sớm do nhiều đồng tiền chủ quyền điều phối, qua đó kiểm soát lẫn nhau.
Theo tờ Financial Times, sự trỗi dậy của đồng euro và nhân dân tệ của Trung Quốc kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008 đã được xem là những thay đổi lớn nhất trong hệ thống toàn cầu trong hai thập kỷ gần đây. Hiện tại, nhân dân tệ đã trở thành đồng tiền tài trợ thương mại lớn thứ 2 và thứ 3 cho thanh toán quốc tế.
Thông điệp rõ ràng: nhân dân tệ không chỉ đến—nó đã ở đây rồi. Và Trung Quốc sẵn sàng mở rộng hơn nữa.
Trung Quốc xây dựng hạ tầng thanh toán và tiền tệ toàn cầu
Sau tuyên bố của Pan, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu, Christine Lagarde, cũng bình luận rằng “vai trò thống trị của USD” ngày càng yếu đi. Bà gợi ý đồng euro có thể chiếm vị trí lớn hơn trong hệ thống tiền tệ toàn cầu. Nhưng trong lúc châu Âu còn đang đàm phán, Trung Quốc đã hành động.
Vào ngày Pan phát biểu, sáu tổ chức tài chính quốc tế, trong đó có Ngân hàng OCBC Singapore và Eldik Bank Kyrgyzstan, đã thông báo tham gia vào hệ thống CIPS của Trung Quốc—một lựa chọn thay thế cho hệ thống thanh toán Swift.
Trung Quốc cũng công bố trung tâm hoạt động kỹ thuật số nhân dân tệ mới tại Thượng Hải, mở rộng chương trình tiền điện tử quốc gia ra quốc tế. Để kết nối thị trường ngoại hối và trong nước, chính quyền Hong Kong và Thượng Hải đã ký thỏa thuận hợp tác về quản lý và giao dịch các tài sản denominated bằng nhân dân tệ.
Pan còn đề cập rằng Trung Quốc và ECB đã ký kết thỏa thuận hợp tác mới về ngân hàng trung ương, bao gồm cả kế hoạch đối thoại định kỳ về chính sách. Ông nhấn mạnh rằng sự thống trị của USD khiến hệ thống toàn cầu dễ bị tổn thương trong các xung đột chính trị hoặc quân sự.
“Khi xảy ra xung đột chính trị, mối quan tâm về an ninh quốc gia hoặc chiến tranh, đồng tiền thống trị quốc tế dễ bị lợi dụng làm vũ khí,” Pan nói. Ông cũng đề cập Đặc quyền Quyền rút vốn đặc biệt (SDRs) của IMF như một giải pháp giảm phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất.
Phó Thống đốc Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Zhu Hexin, chia sẻ rằng Trung Quốc sẽ mở rộng chương trình Nhà đầu tư Tổ chức trong nước đủ điều kiện (QDII), giúp nhà đầu tư trong nước mua tài sản quốc tế nhằm mở rộng đầu tư ra nước ngoài.
Trung Quốc phản pháo G7 về các cuộc tấn công thương mại và chỉ trích tiền tệ
Mối quan hệ giữa Trung Quốc và phương Tây ngày càng căng thẳng từ nhiều phía. Cùng tuần với bài phát biểu của Pan, Nhóm G7 đã ra tuyên bố yêu cầu Trung Quốc “đừng gây rối thị trường và tạo ra quá công suất”.
Trong bản tuyên bố, các nước G7, do Thủ tướng Canada, Mark Carney, dẫn đầu, còn chỉ trích xuất khẩu đất hiếm, các hoạt động kinh tế của Bắc Kinh và các hành động tại Biển Đông, Biển Đông Nam Á.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Guo Jiakun, bác bỏ cáo buộc của G7 là “vô trách nhiệm,” “thao túng” và “vu khống.” Ông cho rằng, những cáo buộc về quá công suất chỉ là một “lý do phòng thủ thương mại” và để chặn đà phát triển của Trung Quốc.
Guo chỉ trích Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Ursula von der Leyen, gọi cuộc cạnh tranh hiện tại là “Cơn sốc Trung Quốc” nữa. Bà cáo buộc Trung Quốc sử dụng kiểm soát xuất khẩu đất hiếm và các ngành công nghiệp được trợ cấp để gây khó khăn đối thủ cạnh tranh trong các lĩnh vực then chốt. “Khi nền kinh tế Trung Quốc chững lại, Bắc Kinh sẽ đổ hàng tỷ USD trợ cấp vào quá công suất nhằm làm thị trường toàn cầu quá tải,” bà nói.
Guo phản bác rằng, “Chính sách trợ cấp công nghiệp của Trung Quốc luôn tuân thủ các nguyên tắc mở, công bằng và phù hợp pháp luật.” Ông khẳng định Bắc Kinh luôn hành xử đúng theo luật WTO và cho rằng EU đã rút lui khỏi đối thoại kinh tế.
Các cuộc đàm phán hội nghị kinh tế Trung Quốc – EU đã bị hủy do thiếu tiến triển trong các vấn đề thương mại.
Guo kết luận, sự hợp tác chứ không phải đối đầu là hướng đi đúng. “Chúng tôi hy vọng EU phối hợp cùng Trung Quốc xây dựng môi trường kinh doanh mở, minh bạch và phi phân biệt đối xử để thúc đẩy phát triển chung và lợi ích đôi bên,” ông nói.
