Chiến tranh thương mại của chính quyền Trump vẫn chưa có hồi kết
Các biện pháp trả đũa của Trump không có dấu hiệu dừng lại trong tương lai gần. Vào thứ Sáu, Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã bác bỏ yêu cầu của hai nhà sản xuất đồ chơi muốn đẩy nhanh cuộc xét xử thách thức tính hợp pháp của các biện pháp thương mại.
Quyết định này mang ý nghĩa rõ ràng, chính quyền hiện có đầy đủ 30 ngày để phản hồi, không ngắn hơn. Các doanh nghiệp như Learning Resources và hand2mind, thuộc sở hữu gia đình, mong muốn bỏ qua các toà án cấp dưới để đi thẳng đến cấp cao hơn.
Hai công ty cho rằng Trump không có quyền pháp lý áp đặt thuế quan theo Luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Luật này, được ban hành năm 1977, cho phép tổng thống hành động trong các tình huống khẩn cấp. Tuy nhiên, họ tranh luận rằng luật không cho phép ông ban hành thuế trên nhập khẩu một cách rộng rãi chỉ vì cảm xúc cá nhân.
Họ khẳng định các thuế này đang làm tê liệt hoạt động thương mại toàn quốc và rằng việc kéo dài vụ kiện trong tòa là không thể chấp nhận.
Các doanh nghiệp đồ chơi phản đối, cho rằng thuế làm tổn hại hoạt động kinh doanh
Trong hồ sơ trình lên tòa, các công ty nêu rõ: “Trong bối cảnh các thuế gây ảnh hưởng lớn đến gần như toàn bộ doanh nghiệp và người tiêu dùng cả nước, và sự hỗn loạn do quyền lực thuế của tổng thống gây ra, các kháng cáo liên quan đến thuế của IEEPA không thể chờ đợi quá trình xét xử bình thường.”
Rick Woldenberg, Chủ tịch và CEO của Learning Resources cùng hand2mind, chia sẻ trên CNBC rằng việc tòa không xử nhanh vụ việc là “một sự thất vọng, nhưng lại là một thử thách nữa trên hành trình pháp lý”. Ông nhấn mạnh, “Bạn mong muốn thắng tất cả các đệ trình, nhưng đôi khi lại phải chấp nhận thất bại”, và cho biết cuộc chiến pháp lý chưa kết thúc. “Cuối cùng, vụ việc sẽ phải đưa lên Tòa án Tối cao.”
Hiện tại, tranh chấp vẫn tiếp diễn ở các tòa thấp hơn. Tháng trước, Tòa án Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ tạm thời đình chỉ các thuế, khẳng định rằng luật IEEPA không trao quyền cho tổng thống áp đặt thuế trên tất cả hàng hóa. Quyết định này giúp các doanh nghiệp như Rick có hy vọng. Tuy nhiên, đầu tháng này, một tòa án phúc thẩm liên bang đã đảo ngược lệnh cấm đó, cho phép các thuế vẫn còn hiệu lực trong khi các bên tranh luận tiếp.
Biện pháp thuế quan lần đầu được công bố chỉ vài tuần sau khi Trump bước vào nhiệm kỳ thứ 2. Các nhà kinh tế cảnh báo đà tăng giá sẽ gây ra cơn bão lạm phát mới. Tuy nhiên, thực tế chỉ số lạm phát chưa hình thành như dự đoán.
Lạm phát chưa phản ánh đúng dự đoán
Theo số liệu từ Cục Thống kê Lao động, giá tiêu dùng tháng 5 chỉ tăng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Thậm chí còn thấp hơn nhiều so với kỳ vọng của nhiều nhà phân tích. tháng 4, giá tăng 2,3%, thấp nhất kể từ đầu năm 2021. Chỉ số lạm phát lõi, theo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân, giảm xuống còn 2,5% trong tháng 4—tương đương mức thấp nhất từ tháng 3 năm 2021.
Điều này trái ngược với các dự đoán viện dẫn, như Goldman Sachs dự đoán lạm phát hàng hóa lõi đạt 6,3% trong năm nay, hay JPMorgan Dự đoán lạm phát lõi sẽ gần như gấp đôi trước năm 2026. Trong khảo sát tháng 5 của Đại học Michigan, người tiêu dùng Hoa Kỳ dự kiến giá sẽ tăng trung bình 6,6% cuối năm. Đến tháng 6, con số này giảm còn 5,1%, nhưng lo ngại vẫn còn tồn tại.
Thực tế, các doanh nghiệp chưa chuyển chi phí thuế sang người tiêu dùng như nhiều dự đoán. Theo Fitch Ratings, tỷ lệ thuế quan hiệu quả tăng lên 14,1% trong năm nay, so với 2,3% năm ngoái. Con số này cho thấy gần 12 điểm % tăng trưởng dưới các chính sách thương mại Trump năm 2025. Tuy nhiên, giá chưa chịu theo đó, chưa có dấu hiệu tăng mạnh như dự kiến.
Một số nhà kinh tế vẫn giữ quan điểm dự đoán của mình. Họ cho rằng đây chỉ là trì hoãn tạm thời. Kinh tế Hoa Kỳ là một hệ thống khổng lồ, và những điều đó không thể xảy ra trong ngày một ngày hai. Chính sách thương mại của Trump còn mang tính bất ổn định, dẫn đến các Dự đoán trở nên khó chính xác hơn.
Dù vậy, hiện tại, lạm phát vẫn thấp hơn so với thời điểm Trump vừa trở lại Nhà Trắng. Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Jerome Powell ngày thứ 4 cho biết, các đợt tăng giá hiện nay chỉ giới hạn trong một số mặt hàng. “Chỉ một vài mặt hàng tăng giá do ảnh hưởng của thuế quan,” ông nói. Các mặt hàng này chủ yếu là điện tử của Trung Quốc, như máy tính cá nhân và thiết bị nghe nhìn. Tuy nhiên, phần lớn các mặt hàng chưa trải qua biến động lớn.
Tại sao như vậy? Powell giải thích rằng các cửa hàng vẫn đang bán hàng tồn kho từ trước khi thuế quan được áp dụng. Ông nhấn mạnh, “Hàng hóa bán ra ngày nay có thể đã nhập từ nhiều tháng trước, trước khi thuế được ban hành.”
