Quan điểm của: Adrian Brink, đồng sáng lập Anoma
Rollups đã trở thành giải pháp phổ biến cho vấn đề mở rộng của Ethereum. Tuy nhiên, khi hệ sinh thái mở rộng, các thách thức do rollups tạo ra — bao gồm sự phân mảnh trạng thái và thanh khoản liên tục và không thể tạo ra trải nghiệm người dùng đồng nhất — đang trở thành các rào cản quan trọng đối với sự phát triển của Ethereum.
Chỉ riêng rollups không thể mở khóa bất kỳ chức năng hay khả năng cơ bản mới nào cho các nhà phát triển. Chúng ta cần những phương pháp tiếp cận mới với kiến trúc blockchain để khai thác hết tiềm năng của Ethereum, thay vì tiếp tục sáng tạo ở những vị trí rìa.
Nguy cơ từ sự phân mảnh của rollup
Hầu hết các rollup chủ yếu là bản sao hoặc các biến thể nhỏ của Ethereum Virtual Machine (EVM). Dù chúng giảm phí giao dịch bằng cách chuyển khối lượng tính toán ra khỏi chuỗi chính, chúng không giải quyết nhu cầu mở rộng trạng thái hoặc thúc đẩy các trường hợp sử dụng mới hay đổi mới. Điều này cũng áp dụng cho các máy ảo thay thế (altVMs), khi chúng cung cấp cho các nhà phát triển tùy chọn ngôn ngữ lập trình mới. Tuy nhiên, altVMs không mang lại chức năng mới cơ bản nào cho hệ sinh thái. Việc sử dụng rollup chủ yếu bị chiếm ưu thế bởi các chương trình khai thác điểm, thiếu các ứng dụng thực tiễn để đẩy hệ sinh thái tiến về trước.
Sự gia tăng rollup bắt nguồn từ trạng thái và thanh khoản bị phân mảnh, dẫn đến hạn chế trải nghiệm của người dùng và nhà phát triển cùng với mức độ áp dụng. Để mở khóa đổi mới, chúng ta cần các phương pháp mới trong phát triển ứng dụng. Để đạt được khả năng mở rộng thực sự, chúng ta cần những cách quản lý trạng thái và dữ liệu tốt hơn.
Vấn đề mở rộng thực sự nằm ở dữ liệu và trạng thái.
Rollups một mình không phải là giải pháp mở rộng đúng đắn. Sẽ chính xác hơn nếu gọi chúng là giải pháp phân mảnh thực thi. Mở rộng tính toán không phải là vấn đề phức tạp — vấn đề phức tạp là mở rộng truy cập và phân phối dữ liệu và trạng thái. Rollups vẫn phụ thuộc vào Ethereum cho tính khả dụng dữ liệu và tính bảo mật. Dù điều này cải thiện quy trình giao dịch, nó không làm gì để tăng cường năng lực lớp cơ bản của Ethereum trong dài hạn.
Mặc dù zero-knowledge (ZK) rollup mang lại những tiến bộ mã hóa đáng kể và giúp chúng ta không cần phải làm mọi thứ hoàn toàn trên chain. Hệ sinh thái không cần 200 bản sao hay các biến thể nhỏ của EVM, mỗi loại có sàn giao dịch phi tập trung (DEX) của riêng mình.
Hiện tại, rollups không đủ để giải quyết nút thắt thực sự trong mở rộng blockchain: lưu trữ dữ liệu và quản lý trạng thái. Chúng ta cần những giải pháp có thể mở rộng dữ liệu và trạng thái.
Plasma và intents sẽ mở khóa khả năng mở rộng thực sự và khơi dậy đổi mới.
Giải pháp khả thi duy nhất hiện tại cho khả năng mở rộng thực sự là các cấu trúc giống Plasma. Plasma loại bỏ sự phụ thuộc vào một lớp khả dụng dữ liệu duy nhất. Nó cho phép một thế giới nơi dữ liệu và tính toán quan trọng có thể được giữ trên thiết bị của người dùng. Lượng dữ liệu mà một rollup cần đăng lên chuỗi chính tỷ lệ thuận với lượng sử dụng mà nó nhận được, điều này không phải là một giải pháp mở rộng đúng đắn. Với Plasma, chúng ta có thể đăng một lượng dữ liệu cố định lên chuỗi chính mà không phụ thuộc vào thông lượng người dùng.
Khả năng mở rộng không phải là thách thức duy nhất. Chúng ta cũng cần kích hoạt sự đổi mới ở lớp ứng dụng. Các phương pháp tiếp cận mới với kiến trúc blockchain và các nguyên thủy mới cho phát triển ứng dụng là cần thiết. Đó là nơi kiến trúc định hướng mục đích phát huy tác dụng.
Intents cung cấp một mô hình mới để xây dựng các ứng dụng phi tập trung, giúp đơn giản hóa sự phức tạp của hạ tầng blockchain cho người dùng. Intents chỉ quan tâm đến “cái gì” và ít quan tâm đến “làm thế nào,” yêu cầu người dùng xác định cái họ muốn đạt được mà không cần bước trung gian cụ thể.
Xây dựng DApps trên hệ điều hành tập trung vào ý định cho phép các nhà phát triển truy cập trạng thái và thanh khoản từ bất kỳ đâu trong hệ sinh thái Ethereum (bao gồm layer 2) và sử dụng chuỗi chính Ethereum (hoặc bất kỳ layer 2 nào) làm lớp thanh toán. Intents tổng quát có thể tạo điều kiện cho việc chia sẻ thứ tự của rollups Ethereum, làm giảm sự phân mảnh trạng thái giữa các chuỗi và cho phép các nhà phát triển coi toàn bộ cảnh quan đa chuỗi như một môi trường phát triển hợp nhất.
Bằng cách kết hợp tiềm năng mở rộng của các phương pháp giống Plasma với lợi thế của hệ thống định hướng ý định, chúng ta có thể mở khóa chức năng mới và các trường hợp sử dụng cho rollups, chấm dứt sự đình trệ và phân mảnh.
Mở khóa tiềm năng thực sự của blockchain với intents
Không gian blockchain cần phát triển vượt qua trọng tâm cơ sở hạ tầng hiện tại để xây dựng các ứng dụng thân thiện với người dùng, mang lại tiện ích thực sự. Rollups rất cần thiết cho sự phát triển của Ethereum, nhưng intents có thể giúp chúng khám phá một làn sóng đổi mới mới. Đã đến lúc tự hỏi liệu chúng ta có đang xây dựng công nghệ giải quyết các vấn đề thực tế hay chỉ đơn thuần tạo ra các hệ thống phức tạp hơn phục vụ những chức năng hạn chế tương tự.
Với các phương pháp tiếp cận mới như máy định hướng ý định, kết hợp với tiềm năng mở rộng của Plasma, chúng ta có thể bắt đầu mở khóa một mô hình đổi mới mới cho các nhà phát triển và trải nghiệm tốt hơn cho người dùng, đưa không gian gần gũi hơn với khả năng sử dụng của Web2. Sự tiến hóa này mang lại lợi ích cho rollups và toàn bộ không gian.
Rollups đã đi đúng hướng, nhưng đã dẫn đến một trải nghiệm Web3 phức tạp hơn. Để mở khóa tiềm năng của blockchain, chúng ta cần mạnh dạn hơn trong các đổi mới của mình và tập trung hơn vào việc giải quyết các vấn đề cơ bản. Chỉ khi đó chúng ta mới có thể hy vọng nhận ra tầm nhìn tối quan trọng của công nghệ blockchain, đó là mang lại sự tự chủ và sự kiên cường cho các hệ thống mà chúng ta dựa vào hàng ngày.
Adrian Brink là đồng sáng lập Anoma, một hệ điều hành phân tán cho các ứng dụng định hướng ý định. Ông cũng là đồng sáng lập Cryptium Labs, một nhà vận hành cơ sở hạ tầng PoS, và từng làm kỹ sư giao thức cơ bản trên Cosmos stack tại Tendermint. Hiện Adrian đang giữ vai trò trong Hội đồng Quản trị Anoma Foundation.
