Tổng thống Vladimir Putin đang trong tình thế cạn kiệt lựa chọn. Sau khi Hoa Kỳ tiến hành các cuộc không kích vào cơ sở hạt nhân của Iran cuối tuần qua, Tehran đã tìm đến Moscow để cầu viện. Tuy nhiên, có vẻ như Iran đã chọn sai thời điểm để kêu gọi sự hỗ trợ.
Theo CNBC, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đã có chuyến thăm Moscow vào thứ 2 vừa qua để gặp Putin, tiến hành các “cuộc tham vấn nghiêm túc” sau các vụ tấn công, mà Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump mô tả là “hủy diệt hoàn toàn.”
Iran đang tìm kiếm sự ủng hộ. Nhưng Putin gần như không có gì để trao đổi. Chuyến thăm của Araghchi là nỗ lực đòi lại ân huệ sau khi Tehran cung cấp máy bay không người lái (UAV) và vũ khí cho Nga trong cuộc chiến ở Ukraine. Tuy nhiên, theo Holger Schmieding, kinh tế trưởng tại Berenberg Bank, “Putin có lẽ không thể làm gì hơn ngoài vài lời nói. Ông ta cần kho vũ khí cho cuộc chiến tiếp diễn ở Ukraine.” Kho vũ khí Nga đang kiệt quệ, kinh tế chao đảo và vị thế toàn cầu lung lay khiến Moscow chỉ dám giữ im lặng ngoại giao.
Iran van xin, Nga giữ im lặng
Chiến lược của Moscow hiện giữ mức tối thiểu tuyệt đối. Không hỗ trợ quân sự, không cam kết, thậm chí không lên án Israel hay Hoa Kỳ. Nga chỉ đề nghị hai bên “đàm phán để chấm dứt hòa bình.” Đó là tất cả.
Kremlin hiểu rõ nếu làm nhiều hơn sẽ đánh đổi mối quan hệ với Washington, nhất là khi Trump, người có mối quan hệ hữu hảo và ngưỡng mộ Putin, đã trở lại Nhà Trắng.
Schmieding cảnh báo rằng nếu Putin chọn Iran thay vì duy trì ngoại giao với Trump, hậu quả sẽ rất nặng nề, có thể là các lệnh trừng phạt nặng hơn hoặc làm suy yếu vị thế Putin theo những cách khác. Hiển nhiên là Putin đang cân nhắc rủi ro đó và quyết định đứng ngoài cuộc.
Cũng có một canh bạc chiến lược đằng sau tất cả. Chiến tranh Trung Đông có thể thu hút sự chú ý của phương Tây khỏi Ukraine. Giá dầu sẽ tăng mạnh, mang lại nguồn thu lớn cho Nga. Nhưng cái giá phải trả có thể lớn hơn lợi ích. Iran là một trong số ít đồng minh của Nga tại khu vực. Nếu Tehran suy yếu nghiêm trọng, Moscow sẽ mất tất cả công sức đã đổ vào đó: tài chính, ảnh hưởng và các hợp đồng tương lai.
Nikita Smagin từ Trung tâm Carnegie Nga – Á Âu nhận xét, Nga vẫn đang phân vân. “Nga đã đầu tư mạnh vào nhiều dự án ở Iran trong ba năm qua, tất cả có thể bị đổ bể,” Smagin nói. “Moscow cũng hy vọng được hưởng lợi từ bất ổn Trung Đông thông qua giá dầu tăng và sự giảm sút quan tâm đến Ukraine.”
Số tiền hàng tỷ USD đang bị đặt cược, nhưng không còn sơ hở để hành động
Về mặt kinh tế, Nga đứng trước rủi ro rất lớn. Chỉ vài ngày trước khi cuộc không kích bắt đầu, đại sứ Iran tại Moscow cho biết Nga là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của Iran trong năm 2024. Dù không có con số chính thức, Smagin cho biết đầu tư của Nga tại Iran năm ngoái đạt 2,76 tỷ USD.
Năm nay, Moscow dự kiến chi khoảng 8 tỷ USD chỉ cho các dự án dầu khí. Nhưng tất cả giờ đây đều bị đe dọa. Nếu Iran sụp đổ dưới áp lực, Nga mất đi nhiều năm nỗ lực kinh tế và vị thế khu vực.
Tại quê nhà, tình hình càng thêm thảm. Sau cuộc xâm lược Ukraine năm 2022, Nga trở thành quốc gia bị trừng phạt nhiều nhất thế giới. Tuy vậy, Kremlin vẫn duy trì kinh tế bằng cách đẩy mạnh xuất khẩu dầu sang Trung Quốc và Ấn Độ, cùng việc vận hành “hạm đội bóng tối” né tránh các lệnh cấm vận hàng hải phương Tây.
Số liệu chính thức cho thấy kinh tế Nga tăng trưởng 4,3% trong năm 2024, cao hơn Anh (1,1%) và Hoa Kỳ (2,8%). Nhưng đà tăng chủ yếu đến từ chi tiêu quốc phòng.
Đồng ruble tăng mạnh, vọt hơn 40% trong năm nay theo Bank of America. Trên danh nghĩa, điều này trông vững chắc. Nhưng bên trong nước, lạm phát không hề hạ nhiệt. Lãi suất nhảy vọt lên 20%, doanh nghiệp gặp khó trong tuyển dụng lao động.
Ngay cả Bộ trưởng Kinh tế Nga cũng thừa nhận vào thứ 5 tuần trước rằng đất nước đang “bước sát bờ vực” suy thoái sau hiện tượng “quá nhiệt” kinh tế.
Do vậy, khi Iran cầu cứu, Putin chọn cách trì hoãn. Ông đã cháy sạch nguồn lực, bị dàn trải và chứng kiến nền kinh tế như “dùng băng dính vá víu.” Cuộc chiến ở Ukraine đã thiêu rụi kho dự trữ của ông. Và dù Iran từng giúp đỡ Nga, Moscow giờ đây chẳng còn gì để đền đáp.
