Thượng nghị sĩ Bam Aquino đề xuất đưa toàn bộ ngân sách quốc gia Philippines lên blockchain để công dân có thể theo dõi mọi peso chi tiêu của chính phủ.
Ý tưởng xây dựng minh bạch công khai ngân sách dựa trên hệ thống blockchain, nối tiếp các nền tảng đang có, nhằm tăng khả năng giám sát và trách nhiệm giải trình công quỹ.
- Đề xuất của Bam Aquino: đưa toàn bộ ngân sách quốc gia lên blockchain để minh bạch hóa chi tiêu.
- DBM đã triển khai nền tảng trên Polygon, công bố tài liệu tài khóa như SARO và NCA.
- Xu hướng toàn cầu: một số cơ quan chính phủ bắt đầu đưa dữ liệu kinh tế lên chuỗi.
Ý tưởng đưa ngân sách quốc gia lên blockchain là gì?
Trả lời ngắn: Là việc công khai mọi giao dịch, giấy tờ liên quan ngân sách trên blockchain để mọi công dân có thể truy xuất và theo dõi.
Ý tưởng đặt toàn bộ ngân sách trên blockchain nhằm đảm bảo mỗi khoản chi được ghi lại công khai, giảm vùng tối trong quản lý công quỹ. Mục tiêu là tăng tính minh bạch và khả năng kiểm toán bởi bên thứ 3 hoặc người dân.
Việc này dựa trên nguyên lý sổ cái phân tán: các lệnh phân bổ và thông báo chi ngân sách được công bố công khai, khó bị chỉnh sửa sau khi đã ghi nhận on-chain, giúp nâng cao trách nhiệm giải trình.
Bam Aquino đã trình bày gì tại Manila Tech Summit?
Trả lời ngắn: Ông nhấn mạnh minh bạch là trọng tâm và thừa nhận đề xuất cần nhiều ủng hộ chính trị để tiến hành.
Tại Manila Tech Summit, Bam Aquino nói rằng ý tưởng đưa giao dịch lên blockchain nghe có vẻ cực đoan vì mọi bước đều minh bạch, nhưng ông muốn khởi động quá trình. Ông cũng thể hiện niềm tin Philippines có thể trở thành quốc gia đầu tiên thực hiện điều này nếu được chấp thuận về chính trị.
Phát biểu của ông là lời kêu gọi thử nghiệm chính sách mới thay vì tuyên bố chắc chắn về lộ trình, và ông thừa nhận còn nhiều thách thức trong việc huy động ủng hộ chính trị để triển khai trên quy mô toàn quốc.
Blockchain đã được chính phủ Philippines sử dụng như thế nào?
Trả lời ngắn: Bộ Ngân sách và Quản lý (DBM) đã ra mắt nền tảng trên Polygon để công bố một số tài liệu tài khóa quan trọng.
DBM đã triển khai nền tảng blockchain chạy trên Polygon, nơi công bố các tài liệu như Special Allotment Release Orders (SAROs) và Notices of Cash Allocation (NCAs). Đây là bước thực nghiệm nhằm tăng tính công khai trong phân bổ và giải ngân ngân sách.
Công ty địa phương BayaniChain vận hành nền tảng và đồng sáng lập Paul Soliman cho rằng blockchain không phải giải pháp toàn diện chống tham nhũng nhưng làm tăng khó khăn cho hành vi né tránh trách nhiệm giải trình, phù hợp với sứ mệnh của họ.
Đề xuất này có nằm trong xu hướng chính sách toàn cầu không?
Trả lời ngắn: Có dấu hiệu các chính phủ khác cũng thử nghiệm đưa dữ liệu công lên blockchain, mở rộng vai trò của công nghệ trong quản trị.
Một ngày trước phát biểu của Aquino, Bộ Thương mại Hoa Kỳ do Howard Lutnick đứng đầu công bố kế hoạch đưa dữ liệu kinh tế, bắt đầu với GDP, lên chuỗi. Những động thái tương tự cho thấy một xu hướng rộng hơn: dùng blockchain để tăng niềm tin và tính minh bạch trong quản trị và dữ liệu công.
Những ví dụ này cho thấy các chính phủ đang xem xét blockchain không chỉ cho tài chính mà còn cho dữ liệu công, nhưng phạm vi và phương pháp triển khai vẫn khác nhau giữa các quốc gia.
Những thách thức và bước tiếp theo là gì?
Trả lời ngắn: Ý tưởng còn ở giai đoạn đề xuất; thách thức chính gồm ủng hộ chính trị, khả năng mở rộng kỹ thuật và quản lý dữ liệu.
Dù có nền tảng thử nghiệm, việc đưa toàn bộ ngân sách lên chuỗi đòi hỏi giải quyết vấn đề chính trị, an ninh, quyền riêng tư và khả năng mở rộng hệ thống cho toàn bộ luồng chi tiêu nhà nước. Các bên liên quan cần thảo luận về phạm vi công khai, chuẩn dữ liệu và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Nếu được triển khai, Philippines có thể trở thành trường hợp tham khảo về ứng dụng blockchain trong quản trị công, nhưng kết quả phụ thuộc vào thiết kế thực tiễn, khung pháp lý và sự ủng hộ của cơ quan lập pháp.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Ý tưởng này đã được triển khai chính thức chưa?
Chưa; hiện đề xuất của Bam Aquino đang ở giai đoạn ý tưởng, trong khi DBM có các nền tảng thử nghiệm công bố tài liệu tài khóa.
DBM đang công bố những loại tài liệu nào trên blockchain?
DBM công bố các tài liệu như Special Allotment Release Orders (SAROs) và Notices of Cash Allocation (NCAs) trên nền tảng chạy trên Polygon.
Blockchain có giải quyết hoàn toàn tham nhũng không?
Không; theo đánh giá của các nhà phát triển nền tảng, blockchain không phải giải pháp toàn diện nhưng làm tăng khó khăn cho hành vi né tránh trách nhiệm giải trình.
Việc này có phải là xu hướng toàn cầu không?
Có dấu hiệu một số cơ quan chính phủ khác cũng bắt đầu đưa dữ liệu công lên chuỗi, cho thấy xu hướng thử nghiệm ứng dụng blockchain trong quản trị.
