Pakistan Đổi Mới Giải Quyết Khủng Hoảng Năng Lượng Bằng Tiền Điện Tử
Chính phủ Pakistan đang xem xét chiến lược tận dụng điện dư thừa – lên tới 2.000 MW – để khai thác Bitcoin và vận hành các trung tâm dữ liệu AI. Động thái này nhằm chuyển lỗ tài chính kéo dài thành cơ hội sinh lời, đồng thời đánh dấu bước ngoặt lớn trong cách quốc gia này tiếp cận năng lượng và tài sản kỹ thuật số.
Tổng công suất lắp đặt quốc gia đạt 46.600 MW, trong đó khoảng 14% thường xuyên không được khai thác. Vào mùa đông, nhu cầu có thể rơi xuống chỉ 12.000 MW, khiến nhiều nhà máy nhận được tiền hỗ trợ công suất khoảng 7,4 tỷ USD mỗi năm – dù không phát điện. Điều này làm gánh nặng ngân sách quốc gia thêm trầm trọng và đẩy giá điện lên cao đối với người dân.
Sự bùng nổ điện mặt trời tại Pakistan cũng kéo theo những thách thức mới. Chỉ riêng năm 2024, tổng công suất điện mặt trời nối lưới đã tăng vọt từ 1,3 GW lên gần 4,9 GW, chủ yếu nhờ nguồn tấm pin giá rẻ từ Trung Quốc. Tuy nhiên, lưới điện xuất hiện bất ổn, chi phí phân bổ không công bằng làm gia tăng áp lực cho hộ không sử dụng năng lượng sạch và khiến nhiều người nghèo gặp khó với chi phí điện.
Đề xuất khai thác Bitcoin bằng điện nhàn rỗi được kỳ vọng giải quyết mất cân bằng nêu trên: tiền điện tử có thể tiêu thụ điện vào giờ thấp điểm, giảm áp lực lưới điện, mang lại doanh thu số hóa và bù đắp phần nào khoản lỗ khổng lồ từ các khoản phí công suất dư thừa. Đây cũng là giải pháp tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước và tạo việc làm mới.
Tuy nhiên, kế hoạch này còn gây tranh cãi. Lo ngại lớn nhất là nguy cơ gia tăng ô nhiễm nếu các nhà máy điện cũ tiếp tục vận hành chỉ để phục vụ khai thác Bitcoin. Ngoài ra, xuất hiện nghi vấn liệu lợi nhuận có thực sự tới tay người dân thường, hay tập trung vào lợi ích nhóm tư nhân.
Nếu thành công, Pakistan sẽ trở thành ví dụ hiếm hoi về việc tận dụng khai thác tiền điện tử nhằm giải bài toán kinh tế social thực tiễn. Thành bại của kế hoạch này phụ thuộc vào cách thực thi chính sách và cơ chế phân phối lợi ích sao cho minh bạch, công bằng.