Liên minh NATO đồng thuận tăng chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035
Trong một cam kết lịch sử, các đồng minh NATO đồng ý nâng mục tiêu chi tiêu quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035, gấp hơn hai lần so với mức chuẩn hiện tại là 2%.
Tuyên bố được công bố trong hội nghị thượng đỉnh cấp cao, diễn ra khi chiến tranh tại Ukraine vẫn tiếp diễn, căng thẳng gia tăng tại Trung Đông và những lo ngại mới về Nga. Theo CNBC, đây là động thái tái cam kết tài chính lớn nhất của NATO trong hơn một thập kỷ qua.
Phân bổ chiến lược cho mục tiêu 5%
Mục tiêu chi tiêu 5% được chia rõ ràng: tối thiểu 3,5% sẽ được dành trực tiếp cho các hoạt động quốc phòng, trong khi 1,5% còn lại chuyển sang các dự án an ninh và cơ sở hạ tầng khác. Các dự án này bao gồm hệ thống sẵn sàng dân sự, phát triển đổi mới công nghệ và duy trì nền công nghiệp quốc phòng của NATO. Mỗi quốc gia thành viên phải trình kế hoạch tiến trình hàng năm để từng bước đạt mục tiêu 5%, áp dụng cả những nước chưa kịp đạt mức 2% GDP theo mục tiêu năm 2014 như Tây Ban Nha.
Lãnh đạo NATO đáp ứng sức ép từ Washington và cuộc chiến tại châu Âu
Quyết định này được đưa ra sau nhiều năm cảnh báo từ Tổng thống Donald Trump, người đang tái nhiệm tại Nhà Trắng. Ông từng nhiều lần chỉ trích các nước NATO, đặc biệt là châu Âu và Canada, về việc không chia sẻ công bằng gánh nặng tài chính.
Tại Air Force One, ông Trump phát biểu: “Có nhiều cách hiểu khác nhau về Điều 5. Nhưng tôi cam kết là bạn của họ… Tôi đã trở thành bạn với nhiều nhà lãnh đạo và sẽ giúp họ.”
Hiệp ước này một lần nữa khẳng định nguyên tắc Điều 5 của NATO: một cuộc tấn công vào một thành viên là cuộc tấn công vào tất cả. Mối nghi ngại trước đây về cam kết của Hoa Kỳ dưới thời Trump đã được xóa bỏ. NATO nhấn mạnh: “Chúng tôi đoàn kết và kiên định bảo vệ hơn một tỷ công dân, bảo vệ Liên minh, và gìn giữ tự do, dân chủ.”
Tổng Thư ký NATO Mark Rutte nhận định đây là bước khởi đầu: “Đây mới là Ngày đầu tiên. Chúng ta cần đổi mới và hành động nhanh.” Ông lưu ý thỏa thuận này truyền đi tín hiệu tất cả đồng minh đều sẵn sàng đối mặt với các mối đe dọa gia tăng, đồng thời mang lại lợi ích kinh tế như tạo việc làm.
“Quyết định hôm nay sẽ làm NATO mạnh mẽ hơn và công bằng hơn. Cam kết của các đồng minh rõ ràng: chúng tôi cùng nhau, tuân thủ Điều 5 và kiên định đứng vững.”
Ủy ban thượng đỉnh hóa giải bất đồng nội bộ để củng cố liên minh
Quyết định này không hề đơn giản. Các nước như Tây Ban Nha bày tỏ lo ngại khi phải tăng ngân sách từ dưới 2% lên tới 5% chỉ trong vòng một thập kỷ. Tuy nhiên, ông Rutte tin rằng Tây Ban Nha nghiêm túc với ít nhất 3,5% dành cho quốc phòng trực tiếp. Ông cũng nhấn mạnh cả hội nghị đã có “những cam kết quan trọng” để ứng phó với các mối đe dọa cấp bách.
Alexander Stubb, Tổng thống Phần Lan, miêu tả không khí thượng đỉnh là “bình tĩnh, điềm đạm và chín chắn.” Ông gọi đó là cuộc hội họp lịch sử, đưa NATO “trở lại cốt lõi phòng thủ tập thể nhằm ngăn chặn Nga.” Cả Trump và Rutte đều hài lòng với kết quả, khiến bàn họp tràn ngập nụ cười, bất chấp tình hình khó khăn.
Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul cho hay Berlin đã cam kết đạt mục tiêu 5% trước thượng đỉnh và sẵn sàng đảm nhận vai trò mạnh hơn trong quốc phòng châu Âu.
Ông nhận định sự do dự của Tây Ban Nha không cản trở tiến trình: “Cuối cùng, họ hiểu rõ một bên chống lại 31 không có ý nghĩa.” Wadephul nhấn mạnh thông điệp chính từ hội nghị là đoàn kết tuyệt đối, đồng hành cùng nhau. “Hoa Kỳ đã công nhận châu Âu đã trở lại,” ông nói với CNBC.