Kế hoạch hậu chiến cho Gaza mang tên GREAT Trust đề xuất tái thiết bằng công nghệ cao, di dời tạm thời dân cư và “Token hóa” đất để huy động vốn tư nhân toàn cầu.
Bản tin The Washington Post mô tả đề xuất gồm hỗ trợ tài chính cho người di dời, chia nhỏ quyền sử dụng đất thành Token trên blockchain và loạt siêu dự án hạ tầng nhằm thu hút đầu tư quốc tế.
- Kế hoạch kêu gọi di dời tạm thời dân Gaza, kèm hỗ trợ tài chính và nhà ở.
- Token hóa đất để phát hành cổ phần số, bán cho nhà đầu tư toàn cầu trên thị trường tiền điện tử.
- Đề xuất dựa vào vốn công‑tư, kèm tham vọng 10 dự án lớn nhưng đối mặt chỉ trích về pháp lý và đạo đức.
Ý tưởng chung của GREAT Trust
Kế hoạch GREAT Trust (Gaza Reconstitution, Economic Acceleration and Transformation) nhắm tái thiết Gaza thành trung tâm công nghệ, du lịch và sản xuất, dựa vào vốn tư nhân và công nghệ số.
Kế hoạch kết hợp di dời có kiểm soát, Token hóa quyền sử dụng đất trên blockchain và các dự án hạ tầng quy mô lớn nhằm thu hút vốn đầu tư quốc tế thay vì dùng ngân sách trực tiếp của chính phủ Hoa Kỳ.
“Một kế hoạch hậu chiến mới cho Gaza đang được cân nhắc, bao gồm ý tưởng blockchain và những dự án tái thiết quy mô lớn.”
The Washington Post, bài báo, 2025
Di dời dân và các hỗ trợ đề xuất
Kế hoạch khuyến khích khoảng 2 triệu cư dân Gaza tạm rời khu vực rebuild, bằng các gói hỗ trợ tiền mặt và trợ cấp nhà ở nhằm giảm chi phí tái bố trí trong thời gian xây dựng.
Người rời được đề xuất nhận USD 5.000, trợ cấp thuê nhà bốn năm và trợ cấp thực phẩm một năm; theo bản mô tả, cách này được cho là tiết kiệm khoảng USD 23.000 mỗi người so với việc bố trí họ trong khu vực an toàn.
Token hóa đất và huy động vốn
Đề xuất chuyển quyền sử dụng đất thành Token số ghi trên blockchain; cư dân nhận Token thay thế quyền sở hữu truyền thống, có thể bán hoặc đổi lấy tài sản mới trong các thành phố thông minh do kế hoạch xây dựng.
Token được chia nhỏ thành cổ phần phân đoạn, bán cho nhà đầu tư toàn cầu để huy động vốn tái thiết; điều này biến quyền sử dụng đất thành tài sản giao dịch trên thị trường tiền điện tử, kèm rủi ro pháp lý và tài chính.
Siêu dự án, cam kết đầu tư và phản ứng
Kế hoạch liệt kê 10 dự án lớn như cảng, đường cao tốc, đường sắt, trung tâm dữ liệu AI, đảo nghỉ dưỡng và khu sản xuất thông minh, với mục tiêu thu hút khoảng 100 tỷ đầu tư tư nhân.
Nhà hoạch định khẳng định không cần ngân sách chính phủ Hoa Kỳ, nhưng nhiều nhóm nhân quyền và cộng đồng lên án Token hóa đất là nguy cơ tước đoạt quyền sở hữu, đồng thời cảnh báo về vi phạm luật quốc tế và hệ quả social lâu dài.
“Đề xuất chiếm quyền kiểm soát Gaza và đánh cắp diện tích đất Palestine thông qua Token số không chỉ trái đạo đức và vi phạm luật quốc tế, mà còn có tính chất tội ác chiến tranh lịch sử.”
CAIR National, tổ chức quyền dân sự, Twitter, 2025
Các rủi ro pháp lý và nhân đạo
Kế hoạch vấp phải phản đối vì có thể xâm phạm quyền sở hữu đất đai, gây di dời cưỡng bức và vi phạm luật nhân đạo quốc tế nếu thực hiện mà không tôn trọng quyền của người dân địa phương.
Sự phụ thuộc vào Token và thị trường tiền điện tử cũng đưa theo rủi ro biến động tài sản, tranh chấp sở hữu và khả năng nhà đầu tư quốc tế nắm quyền quyết định ảnh hưởng lâu dài tới cộng đồng Gaza.
Lộ trình thực hiện và minh bạch
Kế hoạch còn thiếu chi tiết về cơ chế bảo vệ quyền dân sự, giám sát quốc tế và điều kiện đảm bảo việc trở về của người dân sau tái thiết.
Minh bạch về chủ sở hữu Token, quản trị đất đai và điều khoản bồi thường sẽ là yếu tố quyết định tính hợp pháp và khả năng chấp nhận của cộng đồng và các tổ chức quốc tế.
Các phản ứng quốc tế và social
Một số bên ủng hộ coi đây là cơ hội tái thiết lớn, còn nhiều tổ chức nhân quyền và cộng đồng người Palestine coi các biện pháp di dời và Token hóa là mối đe dọa tới quyền đất đai và bản sắc dân tộc.
Tranh luận tập trung vào cân bằng giữa nhu cầu tái thiết hạ tầng và bảo vệ quyền con người, pháp lý quốc tế, cũng như trách nhiệm của các nhà đầu tư trong các dự án nhạy cảm về chính trị.
Câu hỏi thường gặp
Kế hoạch GREAT Trust đã được chính thức phê duyệt chưa?
The Washington Post mô tả kế hoạch đang được cân nhắc nội bộ; chưa có dấu hiệu phê duyệt chính thức hay luật quốc tế cho phép thực hiện quy mô như vậy.
Ai sẽ tài trợ các dự án trong kế hoạch?
Đề xuất nhắm huy động vốn công‑tư và đầu tư tư nhân toàn cầu, thay vì ngân sách trực tiếp của chính phủ Hoa Kỳ; chi tiết nhà đầu tư và cam kết chưa được công bố đầy đủ.
Token hóa đất có nghĩa là người Palestin mất quyền sở hữu không?
Token hóa thay đổi hình thức quyền sử dụng, có thể dẫn tới mất kiểm soát nếu cơ chế pháp lý và bảo vệ quyền lợi không rõ ràng; nhiều tổ chức lo ngại nguy cơ tước đoạt đất đai.
Kế hoạch có vi phạm luật quốc tế không?
Các nhà pháp lý và tổ chức nhân quyền cảnh báo khả năng vi phạm luật quốc tế nếu di dời cưỡng bức hoặc tước đoạt đất đai xảy ra; đánh giá cuối cùng phụ thuộc vào cách thực hiện và bảo đảm pháp lý.
