Các quan chức Hoa Kỳ tố cáo startup Hangzhou DeepSeek không chỉ là nhà tiên phong công nghệ dân sự thông thường, mà còn đã chuyển giao công nghệ AI tiên tiến cho quân đội và cơ quan tình báo Trung Quốc.
DeepSeek đã tạo sóng mạnh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) từ tháng 1 khi tuyên bố các mô hình suy luận của họ có thể cạnh tranh với những hệ thống hàng đầu của Hoa Kỳ như ChatGPT của OpenAI với chi phí thấp hơn nhiều.
DeepSeek bị cáo buộc chia sẻ dữ liệu người dùng với chính quyền Trung Quốc
Theo một nguồn tin cấp cao từ Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, giấu tên khi trao đổi với Reuters, hoạt động kinh doanh của DeepSeek vượt xa việc chỉ cung cấp phiên bản AI mã nguồn mở.
Startup Trung Quốc này được cho là đã lợi dụng các công ty bình phong ở Đông Nam Á để tiếp cận bộ vi xử lý cao cấp bị cấm xuất khẩu vào Trung Quốc theo quy định của Hoa Kỳ.
“Nỗ lực này còn đi xa hơn việc tiếp cận mã nguồn mở của các mô hình AI DeepSeek,” nguồn tin cho biết, đề nghị giấu danh để tiết lộ về thông tin mật từ chính phủ Hoa Kỳ.
Quan chức Hoa Kỳ khẳng định DeepSeek “tự nguyện cung cấp và có thể tiếp tục hỗ trợ” Quân giải phóng Nhân dân và các tổ chức tình báo liên quan. Hồ sơ mua sắm nội bộ được trích dẫn hơn 150 lần cho thấy DeepSeek giúp đỡ các cơ quan nghiên cứu quân sự của PLA.
Nếu chính xác, những tiết lộ này sẽ gây lo ngại cho hàng triệu người dùng toàn cầu của DeepSeek, bởi luật pháp Trung Quốc đòi hỏi mọi công ty công nghệ trong nước phải giao nộp dữ liệu khi nhà nước yêu cầu.
Quan chức cấp cao này cũng tuyên bố DeepSeek chia sẻ thống kê người dùng và dữ liệu cá nhân với mạng lưới giám sát của Bắc Kinh. Trước đó, các nhà lập pháp Hoa Kỳ cho biết DeepSeek chuyển hướng thông tin người dùng Hoa Kỳ về Trung Quốc qua các liên kết ở backend liên kết với China Mobile, nhà mạng thuộc sở hữu nhà nước.
Đến nay, DeepSeek chưa có bình luận gì về những mối lo ngại về quyền riêng tư, khiến mức độ rủi ro rò rỉ dữ liệu cá nhân trở nên khó xác định.
Công ty bị tố trốn tránh kiểm soát xuất khẩu chip
Điều khiến Washington đặc biệt cảnh giác là chiến thuật mua chip của DeepSeek. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Hoa Kỳ đã ngăn các GPU Nvidia H100 cao cấp đến tay các khách hàng Trung Quốc kể từ năm 2022, nhằm ngăn chặn việc sử dụng chip này để thúc đẩy tham vọng AI quân sự của Bắc Kinh.
Tuy nhiên, DeepSeek được cho là đã thành lập công ty bình phong tại Đông Nam Á, kế hoạch “tuồn” các chip này vào Trung Quốc hoặc truy cập từ xa thông qua các trung tâm dữ liệu bên ngoài. Bộ Ngoại giao không xác nhận liệu kế hoạch này có thành công hay không.
Dù bị kiểm soát chặt, DeepSeek vẫn sở hữu “số lượng lớn” chip Nvidia cao cấp. Người phát ngôn Nvidia khẳng định DeepSeek chỉ sử dụng chip H800 được phép, không phải H100 bị cấm. Nhưng ba nguồn tin giấu tên lại cho rằng không phải vậy.
Chính quyền Singapore đã bắt giữ ba người liên quan đến gian lận chuyển chip Nvidia từ quốc đảo này sang DeepSeek vào tháng 2.
Quan chức Hoa Kỳ nhấn mạnh DeepSeek chưa bị liệt vào danh sách đen và không cáo buộc Nvidia có hành vi tiếp tay cố ý. Tuy nhiên, bối cảnh rộng lớn cho thấy sự nghi ngờ của Hoa Kỳ về những tiến bộ AI của Trung Quốc đã thúc đẩy các quy định xuất khẩu nghiêm ngặt hơn và sự giám sát gắt gao.
Khi được hỏi về các biện pháp cấm vận hoặc kiểm soát xuất khẩu mới nhắm vào DeepSeek, quan chức cấp cao chỉ trả lời, “chưa có thông báo nào tại thời điểm này.” Trong khi đó, Nvidia cho biết các hạn chế hiện hành khiến họ không thể tham gia thị trường trung tâm dữ liệu Trung Quốc, vốn đã bị các ông lớn trong nước như Huawei kiểm soát.
Các bộ ngành Trung Quốc chưa phản hồi các yêu cầu bình luận, khiến DeepSeek đối mặt với phản ứng tiêu cực quốc tế mà không có lời biện hộ công khai.
Mặc dù một số lãnh đạo Silicon Valley và kỹ sư công nghệ Hoa Kỳ khen ngợi các mô hình V3 và R1 của DeepSeek, làn sóng hoài nghi cho rằng chi phí thực sự có thể vượt quá con số 5,58 triệu USD chi cho huấn luyện. Ngoài ra, câu hỏi đặt ra là làm thế nào một startup còn non trẻ có thể sở hữu phần cứng cao cấp đến vậy giữa bối cảnh kiểm soát xuất khẩu chặt chẽ.
Cuộc điều tra vẫn đang tiếp diễn tại Malaysia và các nơi khác, và tuyên bố DeepSeek có thể so sánh với OpenAI hay Meta có thể sẽ phải đối mặt với thử thách không chỉ về mặt kỹ thuật mà còn ở khía cạnh đạo đức, chính trị quốc tế và con đường xây dựng đế chế đầy mờ ám của họ.
