Ford mất tỷ USD pin EV dưới đòn chiến tranh thuế điện tử Trump

Kế hoạch xây dựng nhà máy pin liên doanh giữa Ford và nhà sản xuất pin Trung Quốc CATL tại Michigan đang đối diện nguy cơ lớn, với khoảng 2.000 việc làm dự kiến có thể không thành hiện thực nếu các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội cắt giảm tín dụng thuế trong gói kinh tế do Tổng thống Donald Trump đề xuất.

Nhà máy trị giá 3 tỷ USD, dự kiến sản xuất 20 gigawatt-giờ pin lithium sắt phosphate (LFP) và tuyển dụng 1.700 nhân công từ năm 2026, đang trong quá trình xây dựng nhưng gặp phải sự giám sát chính trị từ năm 2023 do việc Ford cấp phép công nghệ pin từ Contemporary Amperex Technology Co. Ltd. (CATL) – nhà sản xuất pin lớn nhất thế giới đến từ Trung Quốc.

Rủi ro tín dụng thuế khiến kế hoạch xây dựng nhà máy pin liên doanh của Ford trở nên bấp bênh

Pin lithium sắt phosphate (LFP), với ưu điểm chi phí thấp, tính ổn định nhiệt cao và độ bền tối ưu, đang là lựa chọn hàng đầu cho xe điện đại trà và dễ tiếp cận thị trường. Loại pin này không sử dụng các nguyên liệu đắt tiền như niken hay coban, giúp giảm đáng kể giá thành.

Tuy nhiên, doanh số xe điện tăng trưởng chậm hơn dự đoán đã khiến Ford phải giảm quy mô Khu công viên pin BlueOval tại Marshall, Michigan, giảm nguồn vốn xuống khoảng 2,2 tỷ USD và số lượng nhân công từ 2.500 xuống còn 1.700 việc làm.

Ban đầu, dự án này được hứa hẹn nhận được khoảng 1 tỷ USD hỗ trợ ưu đãi, nhưng con số này sau đó giảm một nửa, khiến áp lực tài chính càng lớn hơn.

Thêm vào đó, mối liên hệ chặt chẽ với CATL – bị nghi ngờ có liên quan tới Đảng Cộng sản Trung Quốc – đã khiến dự án này trở thành tâm điểm tranh cãi trong chính trị Hoa Kỳ.

Gói chính sách “đạo luật lớn đẹp” của Trump hiện có nguy cơ cắt giảm các khoản tín dụng sản xuất, qua đó đe dọa trực tiếp việc xây dựng nhà máy pin của Ford.

Ông Bill Ford, chủ tịch điều hành tập đoàn, đã lên tiếng cảnh báo về khả năng mất tín dụng thuế này.

Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi đã xây dựng mô hình kinh doanh ở Marshall dựa trên những ưu đãi đó. Chính trị gia có thể đồng tình hoặc không, nhưng không nên thay đổi luật lệ sau khi đầu tư đã được thực hiện – điều đó là thiếu công bằng.”

Bill Ford chưa chắc tín dụng thuế có thể được bảo vệ, nhưng nếu bị gỡ bỏ thì nhà máy và hàng nghìn việc làm tại Michigan sẽ lâm nguy.

Không chỉ ảnh hưởng đến lực lượng lao động, sự tồn tại của nhà máy còn ảnh hưởng lớn tới giá thành xe điện. Pin LFP chính là chìa khóa hạ giá xe điện xuống mức cạnh tranh với xe sử dụng xăng – yếu tố quyết định mở rộng thị trường tiêu thụ.

Việc nhà máy pin tại Michigan không thể hoàn thiện sẽ khiến sản xuất pin LFP trong nước đình trệ, đi ngược lại mục tiêu thúc đẩy chuỗi cung ứng pin nội địa của các nhà lập pháp.

Nhà sản xuất pin Trung Quốc khác cũng đình chỉ dự án nhà máy tại Hoa Kỳ

Nhà sản xuất pin mang vốn Trung Quốc, Automotive Energy Supply Corp. (AESC), từng có kế hoạch xây dựng nhiều nhà máy pin EV ở Hoa Kỳ để mở rộng chuỗi cung ứng.

Hiện công ty đã tạm dừng thi công tại nhà máy thứ 2, nối tiếp việc đình chỉ một dự án năm ngoái. AESC dự kiến đầu tư 3,6 tỷ USD xây dựng hai cơ sở ở Kentucky và South Carolina, nhưng thuế nhập khẩu thiết bị từ Trung Quốc lên đến 145% đã làm tăng chi phí nhanh chóng.

Bên cạnh đó, việc tiến độ xây dựng bị thúc gấp đã khiến công ty phải thực hiện nhiều thay đổi tốn kém, khiến dự án càng thêm trì hoãn.

Hiện AESC chỉ còn một nhà máy pin hoạt động tại Tennessee, song thay vì tập trung vào sản xuất pin xe điện, nơi này đã được chuyển đổi sang sản xuất giải pháp năng lượng công nghiệp.

Nhiều chuyên gia nhận định đây là hệ quả của sức cầu xe điện giảm sút và các chính sách điều chỉnh tại Hoa Kỳ ảnh hưởng tiêu cực đến lĩnh vực pin EV. Việc hạ thấp chuẩn khí thải và điều chỉnh mục tiêu xanh cũng phần nào làm giảm tính hấp dẫn của các dự án sản xuất pin mới.