Token gắn giá trị cổ phiếu có thể gây hiểu lầm vì thường không trao quyền như cổ đông trực tiếp, theo ESMA, do cấu trúc tổng hợp và thiếu quyền biểu quyết, cổ tức.
ESMA khẳng định ủng hộ công nghệ mới nhưng ưu tiên bảo vệ nhà đầu tư, ổn định tài chính. Nhiều sáng kiến ở EU chứng minh lợi ích giảm chi phí, phân mảnh sở hữu, giao dịch nhanh hơn, song thanh khoản còn thấp và tính tương tác giữa nền tảng phát hành bị hạn chế.
- Token hóa cổ phiếu thường không kèm quyền cổ đông, dễ gây hiểu lầm nếu là yêu cầu tổng hợp, cần minh bạch và cơ chế bảo vệ.
- Ở EU, phần lớn dự án còn nhỏ, kém thanh khoản, phát hành riêng lẻ, thiếu tương tác giữa nền tảng.
- ESMA ủng hộ thử nghiệm trong khuôn khổ pháp lý như DLT Pilot và bài học từ MiCA; một số nền tảng lớn đang tìm cách triển khai.
Token hóa cổ phiếu là gì?
Token hóa cổ phiếu là việc biểu diễn quyền lợi kinh tế gắn với cổ phiếu trên blockchain, đôi khi thông qua công ty mục đích đặc biệt nắm giữ chứng khoán cơ sở.
Các công ty đã mã hóa cổ phiếu và phái sinh được bảo đảm bằng cổ phiếu do công ty mục đích đặc biệt nắm giữ, theo bài phát biểu của Natasha Cazenave tại Dubrovnik, Croatia. Mục tiêu là cho phép truy cập liên tục và chia nhỏ sở hữu, đồng thời tiềm năng hạ chi phí phát hành và giao dịch thứ cấp.
Tuy nhiên, cấu trúc phát hành phổ biến là chào bán riêng lẻ, nắm giữ đến đáo hạn và hạn chế tương tác giữa các nền tảng. Điều này ảnh hưởng đến tính thanh khoản và khả năng chuyển đổi giữa hệ sinh thái.
Vì sao Token gắn với cổ phiếu có thể gây hiểu lầm cho nhà đầu tư?
Vì đa số Token không trao cùng một bộ quyền như cổ đông trực tiếp, đặc biệt khi cấu trúc theo dạng yêu cầu tổng hợp thay vì sở hữu trực tiếp.
ESMA cảnh báo nhà đầu tư có thể nhầm lẫn giữa quyền lợi kinh tế và quyền cổ đông. Cấu trúc tổng hợp khiến Holder phụ thuộc vào tổ chức phát hành trung gian, khác biệt đáng kể so với sở hữu cổ phiếu đứng tên trên sổ đăng ký hoặc qua nhà lưu ký truyền thống.
“Các công cụ Token hóa có thể cung cấp truy cập liên tục và khả năng chia nhỏ sở hữu nhưng thường không trao quyền của cổ đông.”
– Natasha Cazenave, Giám đốc Điều hành ESMA, Keynote tại Capital Markets in Digital Age, Dubrovnik, 01/09/2025, ESMA
Các quyền cổ đông có được đảm bảo với Token hóa không?
Thường là không; ESMA nêu rõ phần lớn Token không kèm quyền biểu quyết, tham dự đại hội hay nhận cổ tức như cổ đông trực tiếp.
Khi quyền được mô phỏng thông qua cam kết của tổ chức phát hành Token, nhà đầu tư đối mặt rủi ro đối tác và rủi ro pháp lý cao hơn. Điều này khác với khuôn khổ bảo vệ nhà đầu tư gắn liền với cổ phiếu niêm yết truyền thống và các quyền theo luật công ty.
“Nếu được cấu trúc như yêu cầu tổng hợp thay vì sở hữu trực tiếp, điều này có thể tạo ra rủi ro hiểu lầm cụ thể cho nhà đầu tư và nhấn mạnh nhu cầu truyền thông minh bạch cùng các biện pháp bảo vệ.”
– Natasha Cazenave, Giám đốc Điều hành ESMA, Keynote tại Capital Markets in Digital Age, Dubrovnik, 01/09/2025, ESMA
Hiệp hội Sở giao dịch Thế giới (WFE) nói gì về Token hóa cổ phiếu?
Cuối tháng trước, WFE kêu gọi các cơ quan quản lý chứng khoán toàn cầu, gồm ESMA, mạnh tay với Token hóa cổ phiếu vì thiếu các bảo vệ sẵn có của tài sản cơ sở.
Động thái này phản ánh quan ngại rằng sản phẩm mô phỏng theo chỉ số hay cổ phiếu có thể không được bao bọc bởi các tiêu chuẩn niêm yết, công bố thông tin và cơ chế thực thi quyền như thị trường tập trung. Quan điểm của WFE bổ sung áp lực quản lý đối với mô hình phát hành ngoài sàn.
Thanh khoản của Token hóa cổ phiếu hiện ra sao?
ESMA cho biết đa phần sáng kiến còn nhỏ và kém thanh khoản, chủ yếu phát hành riêng lẻ và nắm giữ đến đáo hạn.
Thiếu tương tác giữa các nền tảng phát hành khiến việc chuyển nhượng thứ cấp bị cản trở. Dù lợi ích tiềm năng là rộng mở tiếp cận và giảm chi phí, thị trường thứ cấp vẫn chưa hình thành đủ độ sâu để hỗ trợ khối lượng lớn và phát hiện giá hiệu quả.
EU đang đi đầu trong Token hóa tài sản như thế nào?
EU đã đóng vai trò tiên phong với các sáng kiến và thí điểm từ 2019 thông qua ngân hàng đầu tư của khối và Bộ Tài chính Đức.
Các thử nghiệm cho thấy Token hóa có thể mở rộng tiếp cận, hạ chi phí phát hành và tăng tốc giao dịch thứ cấp. Đây là cơ sở thực nghiệm để các nhà làm luật điều chỉnh khung pháp lý, cân bằng giữa đổi mới và an toàn hệ thống.
ESMA ủng hộ công nghệ mới nhưng đặt ra biện pháp bảo vệ gì?
ESMA muốn tiếp tục khám phá công nghệ mới, nhưng ưu tiên là phát triển sao cho bảo vệ nhà đầu tư và ổn định tài chính.
Nếu được triển khai với khung pháp lý phù hợp, Token hóa có thể cải thiện tính tương tác, minh bạch và hiệu quả xuyên biên giới, đồng thời giảm chi phí. Do đó, việc thiết kế cơ chế minh bạch, quản trị rủi ro đối tác và công bố rủi ro là trọng yếu trước khi mở rộng quy mô.
Thí điểm DLT và bài học từ MiCA mang lại điều gì?
Chế độ thí điểm công nghệ blockchain của EU cho phép doanh nghiệp thử nghiệm sản phẩm với một số miễn trừ, cùng bài học từ MiCA sẽ hỗ trợ xây dựng cách quản lý Token hóa tài sản.
Cách tiếp cận thử nghiệm trong khuôn khổ giúp nhà quản lý thu thập dữ liệu rủi ro, hiệu quả vận hành và hành vi thị trường. Kinh nghiệm từ MiCA về chuẩn hóa công bố thông tin, giám sát tổ chức phát hành và quản trị rủi ro có thể chuyển giao sang sản phẩm gắn tài sản truyền thống.
Robinhood, Kraken, Coinbase đang làm gì với Token hóa cổ phiếu?
Robinhood triển khai Token hóa cổ phiếu để giao dịch tại EU từ tháng 6, song đối mặt rà soát từ một số công ty đại diện và các quốc gia thành viên.
Kraken công bố dịch vụ Token hóa cổ phiếu vào tháng 6 nhưng chưa mở tại Hoa Kỳ hay EU, trong khi Coinbase đang tìm chấp thuận để ra mắt. Những động thái này cho thấy sự quan tâm rộng rãi, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tuân thủ và tương thích với khuôn khổ pháp lý địa phương.
Token hóa cổ phiếu khác gì sở hữu cổ phiếu trực tiếp?
Khác biệt chủ yếu nằm ở quyền cổ đông, khuôn khổ bảo vệ nhà đầu tư và cơ chế lưu ký/sở hữu pháp lý, dẫn đến rủi ro đối tác và vận hành khác nhau.
| Tiêu chí | Token hóa cổ phiếu | Cổ phiếu trực tiếp |
|---|---|---|
| Quyền cổ đông | Thường không đầy đủ, có thể không có quyền biểu quyết/cổ tức trực tiếp | Đầy đủ theo luật công ty và điều lệ |
| Cấu trúc pháp lý | Yêu cầu tổng hợp hoặc qua công ty mục đích đặc biệt | Sở hữu trực tiếp/qua lưu ký truyền thống |
| Thanh khoản | Phần lớn kém thanh khoản, phát hành riêng lẻ | Niêm yết trên sàn, độ sâu thị trường cao |
| Tính tương tác | Hạn chế giữa nền tảng phát hành | Chuẩn hạ tầng thị trường được công nhận rộng rãi |
| Bảo vệ nhà đầu tư | Phụ thuộc vào nhà phát hành Token và khung địa phương | Khung bảo vệ theo luật chứng khoán và quy chế sàn |
Nhà đầu tư nên lưu ý rủi ro nào và cách giảm thiểu?
Rủi ro chính là hiểu lầm về quyền, rủi ro đối tác và thanh khoản thấp; cần thông tin rõ ràng và biện pháp bảo vệ.
Nhà đầu tư nên kiểm tra liệu Token có trao quyền cổ đông hay chỉ quyền kinh tế, đơn vị lưu ký tài sản cơ sở, khu vực pháp lý áp dụng, điều kiện mua lại/chuộc lại và khả năng giao dịch thứ cấp. Ưu tiên sản phẩm trong khuôn khổ thí điểm/giám sát rõ ràng để giảm rủi ro pháp lý.
Câu hỏi thường gặp
Token hóa cổ phiếu có tương đương sở hữu cổ phần không?
Không. ESMA nhấn mạnh đa số Token không trao quyền cổ đông như biểu quyết hay nhận cổ tức, đặc biệt khi là yêu cầu tổng hợp.
Vì sao thanh khoản Token hóa cổ phiếu còn thấp?
Vì phần lớn phát hành theo dạng riêng lẻ, nắm giữ đến đáo hạn và thiếu tương tác giữa các nền tảng phát hành, theo ESMA.
EU đang làm gì để thử nghiệm an toàn?
EU triển khai chế độ thí điểm DLT cho phép thử nghiệm có miễn trừ có kiểm soát, đồng thời tận dụng bài học từ MiCA để xây dựng quy định phù hợp.
WFE có quan điểm gì về Token hóa cổ phiếu?
WFE kêu gọi cơ quan quản lý toàn cầu mạnh tay với Token hóa cổ phiếu do thiếu các bảo vệ như tài sản cơ sở mà chúng theo dõi.
Những nền tảng lớn nào đang tham gia?
Robinhood đã triển khai tại EU từ tháng 6; Kraken công bố nhưng chưa mở tại Hoa Kỳ hay EU; Coinbase đang tìm chấp thuận để ra mắt.
