Liên minh Châu Âu đang đối mặt với sự phụ thuộc lớn vào Trung Quốc trong nguồn cung các nguyên tố đất hiếm thiết yếu cho các ngành như ô tô, quốc phòng và năng lượng tái tạo.
Vào ngày 23 tháng 6 năm 2025, Ủy viên Chiến lược Công nghiệp EU, Stephane Sejourne, đã trao đổi với báo Đức Handelsblatt, nhấn mạnh EU cần thiết lập dự trữ chiến lược chung các nguyên tố đất hiếm nhằm đối phó với gián đoạn chuỗi cung ứng và nguy cơ “tống tiền kinh tế” từ Trung Quốc.
EU có thể phòng vệ trước mối đe dọa tống tiền kinh tế từ Trung Quốc
Mặc dù các quốc gia châu Âu đều có dự trữ dầu khí, Sejourne đề xuất mở rộng dự trữ chiến lược sang nguyên liệu thô quan trọng. Tháng 6 vừa qua, EU thông báo 13 dự án nguyên liệu mới bên ngoài khối nhằm đa dạng hóa nguồn cung kim loại và khoáng sản thiết yếu cho cạnh tranh trong chuyển đổi năng lượng, quốc phòng và công nghiệp hàng không vũ trụ.
Động thái hạn chế xuất khẩu nam châm đất hiếm của Trung Quốc vào tháng 4, bắt buộc các doanh nghiệp châu Âu phải đẩy nhanh đàm phán với Bắc Kinh để tránh gián đoạn sản xuất, đã khiến EU nhận thức rõ ràng về sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Sejourne cam kết sẽ triển khai thêm nhiều gói thầu tìm kiếm nguồn nguyên liệu thay thế trong năm nay.
Ông cũng cảnh báo Bắc Kinh rằng EU sở hữu các biện pháp đủ để tự bảo vệ nếu xảy ra chiến tranh thương mại: “Châu Âu phải dùng chính những công cụ mà đối thủ đang sử dụng.”
Phản hồi vào tháng 6, Trung Quốc khẳng định coi trọng mối quan ngại của EU và xem xét đẩy nhanh quá trình cấp phép xuất khẩu đất hiếm cho khối.
Lãnh đạo EU kỳ vọng giải quyết tiếp cận đất hiếm trong hội nghị thượng đỉnh với Trung Quốc vào tháng 7
Vấn đề phụ thuộc nguồn đất hiếm của EU vào Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu và sẽ được đưa vào thảo luận trong hội nghị thượng đỉnh dự kiến giữa EU và Trung Quốc vào tháng 7 năm 2025.
Dù Trung Quốc đề xuất kênh “xanh” để đẩy nhanh cấp phép cho doanh nghiệp EU, đây chỉ là giải pháp tạm thời khi quyền quyết định vẫn nằm trong tay Bắc Kinh.
Mục tiêu hội nghị là thương lượng điều kiện cung ứng ổn định, song các quan chức EU cảnh giác trước sức ép chính trị mà Trung Quốc tạo ra, dựa trên lịch sử sử dụng xuất khẩu đất hiếm như một đòn bẩy ngoại giao.
Đầu tháng, khi Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào gặp Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic, đã có trao đổi về nguyên tắc trả đũa và hy vọng EU cũng áp dụng các biện pháp hiệu quả để thúc đẩy thương mại hợp pháp các sản phẩm công nghệ cao với Trung Quốc.
Hai bên còn bàn về nhập khẩu xe điện Trung Quốc vào châu Âu, vốn bị áp thuế do cáo buộc trợ cấp không công bằng từ Bắc Kinh.
Bộ Thương mại Trung Quốc khẳng định: “Đàm phán cam kết giá xe điện giữa Trung Quốc và châu Âu đã bước vào giai đoạn cuối, nhưng cả hai bên cần nỗ lực hơn.”