Bitcoin kết thúc năm 2025 trong trạng thái “extreme fear” và ghi nhận quý IV tệ thứ hai lịch sử (giảm 23%), nhưng các tín hiệu theo chu kỳ trước đây cho thấy đây có thể là vùng cơ hội nếu lịch sử lặp lại.
Trong bối cảnh tâm lý bi quan lan rộng, nhà sáng lập Binance Changpeng Zhao (CZ) kêu gọi nhà đầu tư “mua khi sợ hãi” thay vì kéo dài FUD. Dù vậy, nhiều phân tích vẫn cảnh báo rủi ro giảm tiếp sang đầu năm 2026, khiến triển vọng phân hóa rõ rệt.
- Bitcoin giảm 23% trong quý IV/2025, chỉ kém mức giảm 42% của quý IV/2018.
- CZ khuyến nghị “mua khi sợ hãi”, dựa trên các lần “extreme fear” trước từng là điểm mua tốt.
- Áp lực bán từ thợ đào đang được theo dõi sát, trong khi chi phí sản xuất khoảng 80.000 USD là mốc then chốt.
Bitcoin đang ở “extreme fear” với hiệu suất quý IV tệ thứ hai lịch sử
Bitcoin giảm 23% trong quý IV/2025 và khép năm trong “extreme fear”, chỉ đứng sau quý IV/2018 khi BTC giảm 42%.
Trong dữ liệu hiệu suất theo quý, mức giảm 23% của quý IV/2025 được mô tả là tệ thứ hai trong lịch sử. Trước đó, quý IV/2018 ghi nhận mức sụt giảm sâu hơn, khoảng 42%. Trạng thái “extreme fear” thường gắn với tâm lý ngại rủi ro, thanh khoản yếu và xu hướng bán tháo theo cảm xúc, khiến biến động giá có thể tăng mạnh ở cả hai chiều.
CZ kêu gọi “mua khi sợ hãi” thay vì kéo dài FUD
CZ cho rằng những người mua sớm thường mua trong giai đoạn sợ hãi, không phải khi giá ở đỉnh, hàm ý “extreme fear” có thể là thời điểm tích lũy.
Trong thông điệp Giáng sinh, CZ đã động viên nhà đầu tư đang nản lòng rằng đây là lúc “buy the fear”. Cách tiếp cận này dựa trên logic ngược dòng (contrarian): khi FUD lan rộng, định giá có thể bị chiết khấu quá mức so với kỳ vọng dài hạn, tạo cửa sổ mua vào cho người chấp nhận rủi ro.
“Đoán xem, những người mua sớm đã không mua ở đỉnh mọi thời đại, họ mua khi có sợ hãi, bất định và nghi ngờ.”
– Changpeng Zhao (CZ), bài đăng trên X
Khả năng đảo chiều của BTC phụ thuộc việc lịch sử “extreme fear” có lặp lại
Các lần “extreme fear” gần đây từng trùng với vùng đáy tương đối và sau đó BTC phục hồi mạnh, nhưng điều này không đảm bảo kịch bản 2026 sẽ tương tự.
Trong một ví dụ được nhắc lại, tháng 9/2024 BTC giao dịch quanh 54.000 USD; đến cuối năm 2024, BTC tăng gấp đôi và vượt 100.000 USD. Một lần khác, quý I/2025 xuất hiện “extreme fear” liên quan căng thẳng thuế quan của Trump, BTC giảm về 77.000 USD rồi sau đó tăng lên trên 126.000 USD vào tháng 10/2025. Từ các tiền lệ này, phe lạc quan cho rằng “extreme fear” có thể mở ra cơ hội mua chiết khấu.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích kỳ vọng xu hướng giảm có thể kéo dài sang quý I/2026. Một phần thị trường thậm chí tỏ ra bi quan tuyệt đối; ví dụ, Jim Cramer bày tỏ quan điểm 100% bearish về BTC. Dẫu vậy, lập trường này đôi khi lại được giới giao dịch xem như tín hiệu ngược (contrarian) cho vùng đáy.
Đáng chú ý, bức tranh chung không nghiêng hẳn về một phía. Theo trang tổng hợp đồng thuận, quan điểm của các nhà phân tích gần như chia đôi 50/50 về hướng đi của BTC khi bước sang năm 2026, phản ánh mức độ bất định cao của thị trường.
Chi phí sản xuất và “miner price” là mốc theo dõi áp lực bán từ thợ đào
Khi BTC tiệm cận các mốc như “miner price” và chi phí sản xuất, rủi ro thợ đào bán mạnh có thể tăng, nhưng lịch sử cho thấy BTC thường không ở quá lâu dưới các ngưỡng này.
“Miner price” thường được hiểu là mức giá BTC cần đạt để hoạt động đào duy trì “khỏe mạnh”. Nếu giá giảm dưới vùng này, nguy cơ “miner capitulation” (đầu hàng) và bán tháo từ thợ đào có thể kéo BTC xuống thấp hơn. Song song, chi phí sản xuất là chi phí trung bình để tạo ra 1 BTC, bao gồm điện, máy đào và các tài nguyên tính toán liên quan.
Trong các chu kỳ giảm trước đây, thị trường gấu của BTC được mô tả là không duy trì quá lâu dưới các ngưỡng này, đặc biệt là chi phí sản xuất. Ở thời điểm bài gốc đề cập, chi phí sản xuất được nêu ở mức khoảng 80.000 USD, theo nội dung chia sẻ liên quan đến production cost. Đây là mốc mà nhiều nhà đầu tư theo dõi như vùng “nền tảng” của lợi nhuận thợ đào.
Một điểm tích cực khác là thợ đào được cho là đang hạn chế bán ra, thể hiện qua chỉ báo Miners’ Position Index (MPI). Nếu lực cầu quay lại, đặc biệt là nhu cầu từ Crypto ETF/Bitcoin ETF, nhịp phục hồi có thể được củng cố. Dù vậy, thị trường vẫn phải đánh giá tác động từ mùa thuế tại Mỹ trong quý I/2026 và các cập nhật vĩ mô khác có thể “chặn” đà hồi.
Kết luận
“Extreme fear” từng là vùng mua hiệu quả trong quá khứ, nhưng ở giai đoạn 2026, hướng đi BTC vẫn phụ thuộc vào lực cầu ETF, hành vi thợ đào và biến số vĩ mô.
CZ tin rằng mua khi thị trường sợ hãi có thể tiếp tục là chiến lược hợp lý, dựa trên các lần “extreme fear” trước từng mở ra nhịp tăng mạnh. Ở chiều ngược lại, phe bi quan cảnh báo rủi ro giảm thêm và xu hướng bearish kéo dài. Các mốc liên quan thợ đào như chi phí sản xuất khoảng 80.000 USD và tín hiệu MPI sẽ là nhóm dữ liệu quan trọng để theo dõi khả năng hình thành đáy và sức bền của mọi nhịp hồi.
Những câu hỏi thường gặp
“Extreme fear” của Bitcoin nghĩa là gì?
“Extreme fear” là trạng thái tâm lý thị trường cực kỳ bi quan, thường đi kèm xu hướng tránh rủi ro và lực bán theo cảm xúc. Trong một số chu kỳ trước, vùng này trùng với giai đoạn giá bị chiết khấu mạnh và có thể tạo cơ hội tích lũy, nhưng không bảo đảm đảo chiều ngay.
Vì sao CZ nói nên “mua khi sợ hãi”?
CZ cho rằng nhà đầu tư mua sớm thường mua khi thị trường có sợ hãi, bất định và nghi ngờ, thay vì mua ở đỉnh. Quan điểm này dựa trên chiến lược ngược đám đông, tận dụng giai đoạn định giá bị ép xuống bởi FUD.
Chi phí sản xuất BTC khoảng 80.000 USD có ý nghĩa gì?
Đó là ước tính chi phí trung bình để khai thác 1 BTC tại thời điểm bài gốc đề cập, bao gồm điện và thiết bị. Lịch sử cho thấy BTC thường không duy trì quá lâu dưới vùng chi phí sản xuất; nếu giá thấp kéo dài, rủi ro thợ đào “đầu hàng” và bán ra có thể tăng.
Miners’ Position Index (MPI) cho biết điều gì?
MPI là chỉ báo theo dõi xu hướng bán của thợ đào. Khi MPI cho thấy thợ đào hạn chế bán, áp lực cung từ nhóm này có thể giảm, tạo điều kiện để giá phục hồi nếu lực cầu (ví dụ từ Bitcoin ETF) quay trở lại.
Điều gì có thể kìm hãm đà hồi của BTC sang quý I/2026?
Các yếu tố được nhắc đến gồm mùa thuế tại Mỹ trong quý I/2026 và các cập nhật vĩ mô khác. Những biến số này có thể ảnh hưởng đến khẩu vị rủi ro và dòng tiền, từ đó giới hạn mức độ phục hồi dù dữ liệu on-chain có cải thiện.
