H1 2025 đã ghi nhận hơn 2,4 tỷ USD bị đánh cắp qua hơn 300 vụ, vượt cả năm 2024. Nguy cơ lớn nhất đến từ bẫy đời thường như phishing, phê duyệt độc hại và giả mạo hỗ trợ. Bảy thói quen cơ bản có thể cắt giảm phần lớn rủi ro.
Bạn không cần là chuyên gia an ninh để tự bảo vệ. Hãy ưu tiên 2FA kháng phishing, vệ sinh ký giao dịch, tách ví nóng/lạnh, giữ thiết bị sạch và chuẩn bị sẵn kế hoạch phục hồi để biến sai sót thành trở ngại, không thành thảm họa.
- Hơn 2,4 tỷ USD bị đánh cắp trong nửa đầu 2025; bẫy đời thường gây thiệt hại nhiều hơn các lỗ hổng hiếm gặp.
- 7 thói quen an toàn: 2FA kháng phishing, vệ sinh ký, tách ví, thiết bị sạch, xác minh trước khi gửi, chống kỹ nghệ social, sẵn sàng phục hồi.
- Khi gặp sự cố: chuyển tài sản, thu hồi quyền, đổi mật khẩu, nâng cấp 2FA, báo sàn và nộp báo cáo IC3/cơ quan chức năng.
Tội phạm tiền điện tử 2025 có gì đáng lo?
Nửa đầu 2025, hơn 2,4 tỷ USD đã bị đánh cắp qua hơn 300 sự cố, vượt tổng thất thoát của 2024. Một vụ lớn liên quan Bybit, bị quy cho nhóm Bắc Triều Tiên, làm số liệu tăng mạnh nhưng không che mờ bẫy đời thường.
Phần lớn thua lỗ đến từ phishing, phê duyệt ví độc hại, SIM swap và tài khoản “hỗ trợ” giả mạo. Điểm chung: chỉ cần một cú nhấp hoặc chữ ký sai. Tin tốt là vài thói quen cốt lõi, có thể thiết lập trong vài phút, giúp giảm rủi ro đáng kể.
Vì sao nên bỏ SMS và dùng 2FA kháng phishing?
SMS dễ bị SIM swap, một kỹ thuật phổ biến để rút ví. Hãy dùng 2FA kháng phishing như khóa bảo mật phần cứng hoặc passkey, ưu tiên khóa email, sàn giao dịch và trình quản lý mật khẩu.
Cơ quan an ninh mạng Hoa Kỳ khuyến nghị 2FA kháng phishing vì chặn hiệu quả lừa đảo và “mệt mỏi phê duyệt”. Kết hợp passphrase dài, độc nhất, lưu offline mã dự phòng, bật danh sách rút tiền cho địa chỉ do bạn kiểm soát.
“CISA khuyến nghị tất cả tổ chức triển khai MFA kháng lừa đảo ở mức cao nhất có thể.”
– Cơ quan An ninh mạng và Hạ tầng Hoa Kỳ (CISA), Hướng dẫn Implementing Phishing-Resistant MFA, 2023, cisa.gov
Trong nửa đầu 2025, các chiến dịch phishing nhắm người dùng tiền điện tử đã tăng khoảng 40%, với website sàn giả mạo là tác nhân chính. Bắt đầu bằng tài khoản quan trọng nhất, rồi mở rộng dần.
Vệ sinh ký là gì và làm sao chặn drainer/phê duyệt độc hại?
Đa số người dùng mất tiền vì một chữ ký sai. Kẻ xấu dụ bạn cấp quyền không giới hạn hoặc giao dịch đánh lừa; một khi ký, chúng có thể rút tiền nhiều lần.
Hãy đọc kỹ mọi yêu cầu ký, đặc biệt khi thấy setApprovalForAll, Permit/Permit2 hoặc approve không giới hạn. Khi thử DApp mới, dùng ví “burner” cho tác vụ rủi ro, giữ tài sản chính ở ví khác.
Định kỳ thu hồi quyền không dùng bằng Revoke.cash hoặc công cụ tương tự, chấp nhận chi phí gas nhỏ. Nghiên cứu đã ghi nhận xu hướng tăng trộm cắp do drainer, nhất là trên di động; thói quen ký cẩn trọng sẽ cắt đứt chuỗi tấn công.
Ví nóng và ví lạnh khác nhau thế nào, và cách tách chi tiêu – tiết kiệm?
Hãy nghĩ ví như tài khoản ngân hàng: ví nóng để chi tiêu và tương tác ứng dụng; ví phần cứng hoặc multisig là két sắt cho lưu trữ dài hạn.
Giữ private key ngoại tuyến loại bỏ phần lớn rủi ro từ mã độc và website độc hại. Với tiết kiệm dài hạn, ghi seed phrase ra giấy hoặc thép; không lưu trên điện thoại, máy tính hay đám mây. Thử khôi phục với số dư nhỏ trước khi chuyển nhiều.
Nếu đủ tự tin, có thể thêm BIP-39 passphrase, nhưng mất passphrase đồng nghĩa mất quyền truy cập. Với số dư lớn hoặc ngân quỹ chung, ví multisig yêu cầu chữ ký từ 2–3 thiết bị, làm khó truy cập trái phép.
| Tiêu chí | Ví nóng | Ví lạnh/phần cứng | Multisig |
|---|---|---|---|
| Mục đích | Chi tiêu, DeFi, NFT | Lưu trữ dài hạn | Kho quỹ lớn, tổ chức |
| Bề mặt tấn công | Cao | Rất thấp (ngoại tuyến) | Thấp, cần nhiều chữ ký |
| Tiện dụng | Cao | Trung bình | Trung bình–Thấp |
| Độ an toàn | Trung bình | Cao | Rất cao |
Vì sao vệ sinh thiết bị và trình duyệt lại quan trọng?
Thiết bị là tuyến phòng thủ đầu tiên. Luôn bật cập nhật tự động cho hệ điều hành, trình duyệt và ứng dụng ví; khởi động lại khi cần để vá lỗ hổng.
Giảm tối đa tiện ích mở rộng; nhiều vụ đánh cắp đến từ add-on bị chiếm quyền. Dùng trình duyệt hoặc hồ sơ riêng cho tiền điện tử để tách cookie, phiên đăng nhập. Người dùng ví phần cứng nên tắt blind signing mặc định.
Khi có thể, thực hiện tác vụ nhạy cảm trên máy tính sạch, tối giản ứng dụng. Nỗ lực giảm bề mặt tấn công luôn rẻ hơn khắc phục hậu quả.
Trước khi gửi, cần xác minh những gì?
Sai lầm dễ gặp nhất là gửi sai nơi. Luôn kiểm tra địa chỉ người nhận và mạng lưới trước khi bấm gửi, đặc biệt với chuyển lần đầu.
Hãy chuyển thử một khoản nhỏ để yên tâm. Với Token hoặc NFT, xác minh hợp đồng chính xác từ website dự án, CoinGecko hoặc explorer như Etherscan; ưu tiên hợp đồng có xác minh mã/biểu huy hiệu chủ sở hữu.
Không gõ tay địa chỉ; luôn copy, kiểm tra vài ký tự đầu–cuối để tránh hoán đổi clipboard. Cảnh giác trang “nhận airdrop” đòi quyền bất thường hoặc cross-chain. Nếu đã lỡ cấp quyền nghi ngờ, hãy thu hồi trước khi thao tác tiếp.
Phòng chống kỹ nghệ social: nhận diện và phản ứng
Những vụ lừa lớn thường đánh vào con người, không phải mã nguồn. Romance, pig-butchering dùng bảng điều khiển “lãi giả” để dụ nạp tiền, rồi đòi “phí giải phóng”.
Việc làm giả bắt đầu bằng tin nhắn thân thiện trên WhatsApp/Telegram, giao “nhiệm vụ nhỏ” trả tiền ít, rồi chuyển sang yêu cầu nạp. Kẻ mạo danh “hỗ trợ” có thể đòi chiếu màn hình hoặc ghi seed phrase.
Dấu hiệu cảnh báo luôn giống nhau: hỗ trợ thật không bao giờ xin private key, không dẫn tới trang giả, không yêu cầu trả qua ATM Bitcoin hoặc thẻ quà tặng. Thấy dấu hiệu đỏ, hãy dừng liên lạc ngay. Năm 2024, số lượt nạp vào pig-butchering tăng khoảng 210% dù giá trị trung bình mỗi lần giảm.
Sẵn sàng phục hồi: kế hoạch giúp lỗi không thành thảm họa
Kể cả người cẩn thận vẫn có lúc sơ sẩy. Khác biệt giữa thảm họa và phục hồi nằm ở chuẩn bị.
Hãy giữ thẻ “break-glass” offline: đường dẫn hỗ trợ sàn đã xác minh, công cụ thu hồi quyền tin cậy và cổng báo cáo chính thức như Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) và Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet của FBI (IC3).
Nếu có sự cố, báo cáo kèm hash giao dịch, địa chỉ ví, số tiền, dấu thời gian và ảnh chụp màn hình. Những chi tiết này giúp điều tra viên liên kết các vụ việc; có thể không hồi tiền ngay, nhưng kế hoạch tốt biến tổn thất toàn phần thành sai lầm có thể quản trị.
Nếu điều tồi tệ xảy ra: cần làm gì ngay?
Nhấp link độc hại hoặc gửi nhầm tiền, hãy hành động nhanh. Chuyển tài sản còn lại sang ví mới do bạn kiểm soát hoàn toàn, rồi thu hồi quyền cũ bằng Etherscan Token Approval Checker hoặc Revoke.cash.
Đổi mật khẩu, chuyển sang 2FA kháng phishing, đăng xuất khỏi các phiên khác, kiểm tra email có luật chuyển tiếp/lọc lạ. Liên hệ sàn để gắn cờ địa chỉ đích và nộp báo cáo lên IC3 hoặc cơ quan địa phương.
Báo cáo nên gồm hash, địa chỉ, dấu thời gian và ảnh màn hình. Bảy thói quen cốt lõi nêu trên sẽ chặn đa số rủi ro hằng ngày. Bắt đầu nhỏ: nâng cấp 2FA và siết chặt vệ sinh ký ngay hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
2FA nào an toàn nhất cho người dùng tiền điện tử?
2FA kháng phishing như khóa bảo mật FIDO2 hoặc passkey. Ưu tiên kích hoạt trên email, sàn và trình quản lý mật khẩu. Khuyến nghị phù hợp với hướng dẫn của CISA.
Có nên lưu seed phrase trên đám mây không?
Không. Hãy ghi ra giấy hoặc thép, cất nơi an toàn. Tránh điện thoại, máy tính, ảnh chụp màn hình hay lưu trữ đám mây.
Thu hồi quyền (revoke) có giúp lấy lại tiền đã mất?
Không. Thu hồi chỉ ngăn rút tiếp trong tương lai. Tiền đã bị chuyển đi thường không thể thu hồi, nhưng vẫn nên revoke ngay.
Multisig phù hợp với ai?
Phù hợp số dư lớn, quỹ tổ chức hoặc nhóm quản trị. Yêu cầu nhiều chữ ký giúp giảm rủi ro truy cập trái phép.
Tôi đã ký nhầm phê duyệt, còn kịp cứu không?
Hãy chuyển tài sản còn lại sang ví mới, thu hồi mọi quyền cũ, đổi mật khẩu, nâng cấp 2FA và báo sàn/IC3 kèm đầy đủ hash, địa chỉ, thời điểm và ảnh chụp.
