Digital ruble là phiên bản tiền điện tử của đồng ruble Nga, được Chính phủ thúc đẩy nhằm cải thiện thanh toán và ứng phó với các lệnh trừng phạt quốc tế, tuy nhiên vẫn còn nhiều hoài nghi về lợi ích thực sự.
- German Gref, CEO Sberbank, thể hiện quan ngại và chưa thấy lợi ích rõ ràng của digital ruble tại thị trường nội địa Nga.
- Hơn 130 quốc gia đang nghiên cứu CBDC nhằm thích ứng với xu hướng giảm sử dụng tiền mặt và cạnh tranh với tiền điện tử.
- Digital ruble dự kiến hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới, đặc biệt trong bối cảnh các lệnh trừng phạt Nga gây cản trở hệ thống SWIFT.
German Gref, CEO Sberbank, nói gì về digital ruble?
German Gref cho rằng digital ruble chưa tạo ra lợi thế rõ ràng cho nền kinh tế Nga ngoại trừ lĩnh vực thanh toán quốc tế. Ông nhấn mạnh điều này ngay tại diễn đàn tài chính St. Petersburg ngày 2/7/2025.
“Là cá nhân, tôi không hiểu tại sao cần digital ruble. Đối với ngân hàng, tôi cũng chưa thấy lợi ích rõ ràng.”
German Gref, CEO Sberbank Nga, 2/7/2025, Reuters
Ngoài ra, ông Gref cho biết các ngân hàng Nga đã có hệ thống tài chính số mạnh mẽ, nhấn mạnh tính phổ biến của thanh toán không dùng tiền mặt trong nước đã đáp ứng phần lớn nhu cầu hiện tại. Điều này khiến ông nghi ngại digital ruble có thể thay đổi đáng kể tình hình kinh tế nội địa.
Russia đã lên kế hoạch triển khai digital ruble thế nào?
Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) đã yêu cầu các ngân hàng phải cung cấp lựa chọn thanh toán digital ruble cho khách hàng từ ngày 1/9/2026. Trước đó, dự án này được lên kế hoạch triển khai sớm hơn nhưng bị lùi lại hơn một năm.
Việc giới thiệu digital ruble diễn ra trong bối cảnh hơn 130 quốc gia đang nghiên cứu đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) nhằm thích nghi với xu hướng giảm sử dụng tiền mặt và thách thức từ tiền điện tử như Bitcoin.
Khởi động từ tháng 8/2023, chương trình thử nghiệm digital ruble có sự tham gia của 15 ngân hàng và 9.000 người dùng tính đến tháng 10/2024. Mục tiêu chính là tạo điều kiện thuận lợi giao dịch xuyên biên giới, tránh sự kiểm soát bởi các hệ thống quốc tế như SWIFT khi Nga bị áp đặt các lệnh trừng phạt.
Quốc tế có đang đón đầu đồng tiền kỹ thuật số ngân hàng trung ương (CBDC)?
Trên thế giới, nhiều quốc gia đã đi đầu trong việc phát triển và thử nghiệm CBDC. Chẳng hạn, Bahamas và Jamaica đã chính thức vận hành CBDC. Trung Quốc là quốc gia tiên phong với chương trình pilot rộng lớn nhất từ năm 2020, 260 triệu người sử dụng đồng Nhân dân tệ số trong hơn 200 kịch bản bán lẻ và cả thanh toán xuyên biên giới.
Ở Hoa Kỳ, Fed tập trung nghiên cứu CBDC nhằm cải thiện hệ thống thanh toán nội địa nhưng khả năng phát hành CBDC cho người tiêu dùng gần như không có do luật hạn chế và sắc lệnh hành pháp cấm ban hành CBDC bán lẻ từ năm 2024.
“CBDC có thể cung cấp công cụ thanh toán an toàn, tiện lợi trong bối cảnh tiền mặt suy giảm, nhưng phải cân nhắc kỹ các tác động với hệ thống tài chính hiện tại.”
Elena Kiryakova, chuyên gia tài chính kỹ thuật số, báo cáo Blockchain Summit 2025
Bảng so sánh một số dự án CBDC tiêu biểu (2025)
| Quốc gia | Trạng thái | Số người dùng (ước tính) | Ứng dụng chính | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|
| Trung Quốc | Đang thử nghiệm | 260 triệu | Bán lẻ, thanh toán xuyên biên giới | Dẫn đầu thế giới về CBDC |
| Bahamas | Đang vận hành | Không công bố | Thanh toán nội địa | CBDC đầu tiên trên thế giới |
| Nga | Thử nghiệm | 9.000 | Thanh toán nội địa và quốc tế | Ưu tiên thanh toán xuyên biên giới |
| Hoa Kỳ | Đang nghiên cứu | – | Chưa ban hành | Cấm phát hành CBDC bán lẻ năm 2024 |
Digital ruble có thể mang lại lợi ích gì cho Nga?
Mặc dù còn nhiều hoài nghi từ các lãnh đạo như Gref, digital ruble được kỳ vọng hỗ trợ thanh toán quốc tế dễ dàng hơn trong bối cảnh các biện pháp trừng phạt gây khó khăn cho các giao dịch qua hệ thống truyền thống như SWIFT.
Việc này có thể giúp giữ vững hoạt động ngoại thương và giảm phụ thuộc vào đồng USD trong các giao dịch quốc tế. Tuy vậy, phạm vi ảnh hưởng đối với thị trường trong nước vẫn chưa thực sự rõ ràng.
Các câu hỏi thường gặp về digital ruble
- Digital ruble là gì?
Digital ruble là đồng ruble phiên bản số do Ngân hàng Trung ương Nga phát hành nhằm thay thế một phần sử dụng tiền mặt và hỗ trợ thanh toán kỹ thuật số. - Tại sao Nga phát triển digital ruble?
Mục tiêu chính là hiện đại hóa thanh toán, đặc biệt là hỗ trợ giao dịch xuyên biên giới trong bối cảnh lệnh trừng phạt quốc tế. - Ai đang hoài nghi về digital ruble?
German Gref, CEO Sberbank, bày tỏ nghi ngại về giá trị thực và lợi ích kinh tế của digital ruble tại thị trường nội địa Nga. - Digital ruble có làm giảm ảnh hưởng USD không?
Digital ruble có khả năng giúp Nga giảm ảnh hưởng của USD trong giao dịch quốc tế, nhờ hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới. - Hoa Kỳ có phát hành CBDC không?
Hoa Kỳ vẫn trong giai đoạn nghiên cứu và chưa phát hành CBDC bán lẻ do luật pháp và sắc lệnh hành pháp giới hạn.