Bitcoin Core v30 dự kiến ra mắt tháng 10 sẽ gỡ bỏ giới hạn 80 byte của OP_RETURN, khơi lại tranh luận cốt lõi: Bitcoin chỉ cho thanh toán hay mở cho dữ liệu phi tài chính.
Cuộc tranh luận phản ánh hai triết lý: ưu tiên mạng lưới trung lập, định hướng phí, hay bảo vệ “tiền tốt” khỏi spam và dữ liệu không liên quan. Quyết định nâng cấp sẽ ảnh hưởng cách Bitcoin định nghĩa tính trung lập và độc lập trong tương lai.
- Bitcoin Core v30 bỏ giới hạn OP_RETURN 80 byte để đồng bộ quy tắc chuyển tiếp với thực tế thị trường phí, giảm động cơ dùng phương thức gây phình UTXO.
- Phe “money-first” lo ngại spam, gánh nặng tài nguyên và rủi ro nội dung phi pháp; phía Core nhấn mạnh thị trường blockspace và tính cắt tỉa của OP_RETURN.
- Làn sóng chuyển sang Bitcoin Knots tăng mạnh, cho thấy phân hóa về mục tiêu của Bitcoin và về tính trung lập trước dữ liệu phi tài chính.
Bitcoin Core v30 thay đổi gì với OP_RETURN?
V30 dự kiến tháng 10 sẽ bỏ giới hạn 80 byte ở OP_RETURN, phần script cho phép nhúng dữ liệu tùy ý vào giao dịch. Thay đổi hướng tới không áp đặt quy tắc chuyển tiếp chặt hơn những gì thợ đào đã chấp nhận.
OP_RETURN lâu nay là cơ chế chuẩn để ghi dữ liệu prunable, khác với các cách nhúng dữ liệu gây phình UTXO. Nhóm Core lý giải, khi đồng bộ quy tắc chuyển tiếp với thị trường phí, mạng lưới sẽ hạn chế động cơ sử dụng phương thức tốn kém dài hạn cho toàn mạng.
OP_RETURN là gì?
OP_RETURN là opcode trong script giao dịch cho phép đính kèm dữ liệu, và đầu ra này có thể bị cắt tỉa, không làm tăng bộ UTXO lâu dài. Quy tắc chuẩn trước đây đặt mức tối đa 80 byte để hạn chế lạm dụng.
Theo tài liệu kỹ thuật cộng đồng, OP_RETURN được xem như vùng dữ liệu dễ cắt tỉa hơn so với nhúng trực tiếp vào khóa công khai hoặc script phức tạp, vốn dễ tạo gánh nặng lên UTXO và tài nguyên nút (Nguồn: Bitcoin developer resources, Bitcoin Wiki).
Vì sao loại bỏ giới hạn 80 byte được ủng hộ?
Các maintainer Core cho rằng không nên áp quy tắc chuyển tiếp nghiêm hơn ý chí thị trường. Gloria Zhao nêu, dùng các cách “chuẩn” như bare pubkeys làm phình UTXO, gây chi phí dài hạn, trong khi OP_RETURN có thể cắt tỉa nên ít hại hơn.
Lập luận này đặt trọng tâm vào tính trung lập quy tắc và thị trường phí: nếu thợ đào chấp nhận và người dùng trả phí, lớp chuyển tiếp không nên cấm. Mục tiêu là giảm sai lệch khuyến khích, hướng dữ liệu sang vùng ít ảnh hưởng dài hạn.
Những lo ngại lớn từ phe “tiền trước, dữ liệu sau” là gì?
Người phản đối cảnh báo rủi ro spam và tiêu tốn tài nguyên nếu mở rộng dữ liệu OP_RETURN. Họ cho rằng điều này có thể chèn ép thanh toán, tăng tải lưu trữ và băng thông cho các nút, đi ngược mục tiêu “tiền ngang hàng”.
Một nhóm còn nêu nguy cơ nội dung phi pháp bám chuỗi, như CSAM, nếu giới hạn bị gỡ. Tuy vậy, nhà phát triển Jimmy Song lập luận dữ liệu nhúng “không dễ truy cập” và phần mềm Core “không hiển thị hình ảnh, video hay phát âm thanh”, nhấn mạnh việc xác minh quy tắc không biến người vận hành nút thành “bên liên quan” tới nội dung (Nguồn: X của Jimmy Song).
Bitcoin Knots đang phản hồi thế nào?
Bitcoin Knots, do Luke Dashjr duy trì, chọn mặc định nghiêm ngặt để chặn dữ liệu bị phân loại là phi tài chính. Knots làm khó việc chuyển tiếp/ghi nội dung tùy ý, phản ánh triết lý thuần tiền tệ.
Sự cứng rắn này thu hút các nhà vận hành nút muốn giảm thiểu dữ liệu ngoài thanh toán. Khi tranh luận nóng lên, lượng nút Knots đã tăng nhanh, thể hiện nhu cầu rõ rệt đối với chính sách mặc định bảo thủ hơn.
Tranh luận “corporate capture” và tính trung lập của Bitcoin Core
Bên cạnh kỹ thuật, bất đồng còn xoay quanh nghi ngờ Core bị tác động bởi lợi ích doanh nghiệp. Một số chỉ trích cho rằng việc gỡ giới hạn OP_RETURN phù hợp nhu cầu rollups layer 2 như Citrea.
Các nhà phát triển Core bác bỏ, nhấn mạnh quy trình minh bạch trên GitHub, IRC và mailing list. Theo họ, v30 là để thị trường phí quyết định, giữ quy tắc trung lập và rõ ràng. Cách tiếp cận “fee-driven” không đồng nghĩa cổ vũ NFT hay inscriptions mà là để thị trường sàng lọc.
“Một phiên bản tiền điện tử ngang hàng thuần túy cho phép thanh toán trực tuyến gửi trực tiếp từ bên này sang bên kia mà không qua tổ chức tài chính.”
– Satoshi Nakamoto, Tác giả Whitepaper Bitcoin, 2008, Nguồn: bitcoin.org/bitcoin.pdf
Quan điểm kỹ thuật: vì sao OP_RETURN được xem là ít hại hơn?
Gloria Zhao chỉ ra nhúng dữ liệu bằng phương thức làm phình UTXO tạo chi phí dài hạn cho toàn mạng, trong khi OP_RETURN có thể cắt tỉa nên ít tác động tồn đọng. Đây là tối ưu chi phí-social theo góc nhìn vận hành nút.
Về thực tế, khi dữ liệu buộc phải trả phí on-chain, bộ lọc tự nhiên là mức phí và dung lượng block. Nếu người dùng vẫn chọn trả, hệ quả nên do thị trường quyết định, không do quy tắc chuyển tiếp siết hơn mức thợ đào chấp thuận (Nguồn: thảo luận GitHub của Gloria Zhao).
Rủi ro nội dung phi pháp: mối lo và phản biện
Nguy cơ gắn dữ liệu nhạy cảm là lý do chính để phe bảo thủ giữ giới hạn. Lập luận cho rằng khi giới hạn nới, xác suất nội dung xấu bị chôn vĩnh viễn tăng theo.
Phản biện nhấn mạnh tính không truy cập trực tiếp của dữ liệu và vai trò của phần mềm: Core không hiển thị nội dung đa phương tiện; việc xác minh quy tắc không biến nút thành đồng phạm với giao dịch có mục đích xấu. Cách tiếp cận là quản trị rủi ro qua quy tắc pháp lý ngoại chuỗi và công cụ lọc tùy chọn (Nguồn: X của Jimmy Song).
Tác động tới hệ sinh thái nút: sự trỗi dậy của Knots
Phân hóa quan điểm dẫn tới dịch chuyển đáng kể. Số nút Bitcoin Knots từ khoảng 400 đầu năm 2025 đã tăng lên 4.713. Toàn mạng hiện có 22.496 nút công khai, cho thấy Knots chiếm tỷ trọng ngày càng lớn.
Số liệu này phản ánh cơ chế “bỏ phiếu bằng phần mềm” của Bitcoin: nhà vận hành chọn client theo triết lý và chính sách. Kết quả thực tế sẽ định hình mức chấp thuận của thị trường với thay đổi OP_RETURN (Nguồn: Coin Dance).
Bảng so sánh: Bitcoin Core v30 và Bitcoin Knots
| Tiêu chí | Bitcoin Core v30 | Bitcoin Knots |
|---|---|---|
| Chính sách OP_RETURN | Bỏ giới hạn 80 byte, đồng bộ với chấp nhận của thợ đào | Giữ mặc định nghiêm để chặn dữ liệu phi tài chính |
| Triết lý | Trung lập, thị trường phí quyết định | Tiền tệ trước, hạn chế dữ liệu không phải thanh toán |
| Ảnh hưởng tới UTXO | Khuyến khích dữ liệu prunable, giảm phình UTXO | Giảm chuyển tiếp nội dung tùy ý, ưu tiên giao dịch tiền |
| Rủi ro spam | Kiểm soát bằng phí và dung lượng block | Kiểm soát bằng chính sách mặc định chặt |
V30 khi nào phát hành và cộng đồng nên làm gì?
V30 được kỳ vọng ra mắt trong tháng 10. Thợ đào, nhà vận hành nút và doanh nghiệp sẽ cân nhắc nâng cấp hay trì hoãn, và lựa chọn đó được lặp lại trên hàng nghìn máy sẽ định hình tương lai OP_RETURN và định nghĩa tính trung lập.
Khuyến nghị thực tế: đánh giá lưu lượng, chi phí lưu trữ và băng thông nội bộ; theo dõi thay đổi mẫu phí giao dịch; thử nghiệm trên môi trường staging trước khi triển khai sản xuất; rà soát chính sách lọc/relay tùy chỉnh nếu doanh nghiệp có yêu cầu tuân thủ riêng.
Các nguồn và phát biểu liên quan
Tranh luận về tính trung lập và độc lập của Core thu hút nhiều tiếng nói. Một số nhà sáng lập và CEO trong hệ sinh thái nhấn mạnh ưu tiên cho phân quyền thay vì kiểm soát spam “chưa hoàn chỉnh”, đồng thời kêu gọi quyết định mở, minh bạch trên các kênh cộng đồng (Nguồn: phát biểu công khai được dẫn bởi các đường liên kết trong bài).
Các bên ủng hộ hay phản đối đều thừa nhận quyết định cuối cùng thuộc về lựa chọn phần mềm và cấu hình của từng nút, phản ánh cơ chế đồng thuận social trong Bitcoin.
Những câu hỏi thường gặp
OP_RETURN có làm đầy blockchain không?
OP_RETURN là dữ liệu có thể cắt tỉa, không thêm mục vào UTXO lâu dài. Gánh nặng chính là băng thông và lưu trữ ngắn-trung hạn, do thị trường phí điều tiết.
Bỏ giới hạn 80 byte có thay đổi quy tắc đồng thuận không?
Không. Đây là thay đổi chính sách chuyển tiếp/mặc định của phần mềm. Quy tắc đồng thuận do thợ đào và mạng chấp thuận vẫn giữ nguyên.
Tôi nên chọn Bitcoin Core hay Bitcoin Knots?
Nếu ưu tiên trung lập và thị trường phí, chọn Core. Nếu muốn mặc định nghiêm ngặt với dữ liệu phi tài chính, Knots phù hợp hơn. Hãy thử nghiệm và đánh giá hạ tầng của bạn.
Nguy cơ dữ liệu phi pháp on-chain được xử lý thế nào?
Phần mềm nút không hiển thị nội dung đa phương tiện. Quản trị rủi ro dựa vào luật pháp, công cụ lọc/relay tùy chỉnh và chính sách doanh nghiệp.
Việc gỡ giới hạn có làm phí tăng?
Có thể thay đổi cấu trúc nhu cầu blockspace trong ngắn hạn. Tuy nhiên, phí vẫn do cung-cầu quyết định, không chỉ bởi một loại dữ liệu.
