Bitcoin trên sàn Bithumb (Hàn Quốc) đã giảm hơn 17% trong vài phút ngày 6/2 do lỗi ghi nhận số dư nội bộ, dẫn tới bán tháo cục bộ thay vì sự cố thanh khoản toàn thị trường.
Sự kiện này trông giống một cú sập thị trường, nhưng dữ liệu cho thấy biến động chủ yếu chỉ xảy ra ở cặp giao dịch theo KRW của Bithumb, trong khi các sàn toàn cầu giữ giá tương đối ổn định. Điều đó làm nổi bật rủi ro vận hành tại sàn tập trung.
- Bitcoin trên Bithumb giảm hơn 17% do lỗi hệ thống ghi nhầm khoảng 2.000 BTC vào tài khoản người dùng.
- Rút BTC gần như không thể vì số dư chỉ nằm trên sổ cái nội bộ và không được bảo chứng đầy đủ bằng dự trữ on-chain ngay lập tức.
- Bán ra vẫn diễn ra, ước tính hơn 500 BTC bị xả nhanh khiến thanh khoản cục bộ bị “ngợp”, tạo flash crash rồi hồi phục.
Sự cố tại Bithumb xuất phát từ lỗi ghi nhận số dư nội bộ
Nguyên nhân chính là lỗi máy tính trong một quy trình chi trả nội bộ, khiến khoảng 2.000 BTC bị ghi nhầm vào nhiều tài khoản, tạo ra số dư ảo trên hệ thống của sàn.
Theo các báo cáo trong ngành, lỗi xảy ra trong lúc Bithumb thực hiện một quy trình bồi hoàn hoặc chi trả liên quan đến sự kiện nội bộ. Kết quả là khoảng 2.000 BTC được “cộng nhầm” vào tài khoản của hàng trăm người dùng.
Ở mức giá thị trường thời điểm đó, mỗi tài khoản có thể hiển thị số dư trị giá tới hàng trăm tỷ won. Tuy nhiên, đây được mô tả giống một lỗi nhập liệu, “fat-finger”, hoặc sai sót hệ thống hơn là một giao dịch chuyển tiền có chủ đích.
Điểm then chốt là các số dư này chỉ tồn tại trong sổ cái nội bộ của Bithumb và không được bảo chứng đầy đủ bằng lượng BTC on-chain sẵn sàng rút ngay lập tức. Vì vậy, tác động lan sang thị trường toàn cầu bị hạn chế.
Người dùng không thể rút số Bitcoin được ghi nhầm
Việc rút không bùng nổ thành “bank run” vì dự trữ BTC thực tế của Bithumb không đủ để đáp ứng lượng BTC ảo hiển thị, khiến phần lớn số dư ghi nhầm không thể chuyển ra on-chain.
Nguồn tin trong ngành ước tính lượng BTC Bithumb nắm giữ vào khoảng 50.000 BTC, thấp hơn nhiều so với giá trị danh nghĩa do việc ghi nhầm tạo ra. Chênh lệch này khiến sàn không thể cho rút phần lớn số BTC “được cộng nhầm”, dù số dư trên màn hình có thể tạm thời cao bất thường.
Do hạn chế dự trữ khả dụng, người dùng chỉ có thể thử rút một phần rất nhỏ hoặc bị chặn tùy thời điểm, trong khi số dư nội bộ vẫn hiển thị lớn. Điều này giúp sự cố không biến thành dòng rút ồ ạt trên chuỗi, nhưng lại tạo điều kiện cho một dạng rủi ro khác: bán ra ngay trong sổ lệnh của sàn.
Bán cưỡng bức làm giá Bitcoin trên Bithumb “flash crash” cục bộ
Khi rút bị hạn chế nhưng bán vẫn mở, một số người dùng đã bán nhanh số BTC được ghi nhầm; ước tính hơn 500 BTC bị xả trong thời gian ngắn, làm giá trên Bithumb lao dốc mạnh so với các sàn khác.
Dù không thể rút số BTC “ảo” ra khỏi nền tảng, giao dịch bán trong sàn vẫn có thể thực hiện. Một số người nhận ra đây là lỗi đã tận dụng để bán ngay vào sổ lệnh Bithumb.
Các ước tính cho thấy hơn 500 BTC bị bán trong một khoảng thời gian ngắn. Lực bán đột ngột này vượt quá thanh khoản cục bộ, kéo giá Bitcoin tại thị trường theo KRW giảm hơn 17% chỉ trong vài phút, có lúc chạm quanh 81,5 triệu won rồi bật lại.
Kết quả giống mô hình “flash crash”: giảm sâu, nhanh, sau đó hồi phục một phần khi áp lực bán suy yếu và hoạt động giao dịch bị can thiệp. Sau đó, Bithumb đã tạm dừng nạp và rút, đồng thời tiến hành rà soát hệ thống nội bộ để ngăn giao dịch mất trật tự.
Dữ liệu on-chain cho thấy dòng chảy bất thường, nhưng không lan sang sàn lớn khác
Dữ liệu netflow ghi nhận dòng BTC rời Bithumb tăng vọt trong khung thời gian sự cố, nhưng không có dấu hiệu lan rộng trên các sàn lớn khác, củng cố nhận định đây là sự kiện riêng của một sàn.
Dữ liệu netflow của sàn cho thấy một cú spike mạnh về dòng chảy BTC liên quan đến Bithumb trong thời gian xảy ra sự cố, phù hợp với kịch bản bán hoảng loạn và hoạt động tất toán nội bộ.
Tại thời điểm được ghi nhận, netflow ở trạng thái âm khoảng 3.000 BTC. Tuy nhiên, biến động dòng chảy này không khuếch tán đáng kể sang các sàn lớn khác.
Quan trọng hơn, không xuất hiện làn sóng nạp BTC lên sàn toàn cầu hoặc áp lực bán kéo dài ở nơi khác. Điều này cho thấy cú rơi chủ yếu xuất phát từ cơ chế vận hành và thanh khoản tại riêng Bithumb, thay vì phản ánh cú sốc vĩ mô hay thay đổi cung-cầu toàn thị trường.
Biến động cục bộ không đồng nghĩa sự kiện hệ thống của Bitcoin
Biểu đồ giá cho thấy biến động cực đoan chủ yếu nằm ở cặp KRW trên Bithumb, trong khi thị trường định giá theo USD chỉ dao động thông thường, cho thấy không có đợt bán tháo đồng bộ trên diện rộng.
Khi so sánh liên sàn, giá Bitcoin trên Bithumb có độ lệch mạnh và biến động lớn, nhưng các thị trường toàn cầu vẫn tương đối ổn định. Nếu là khủng hoảng thanh khoản hoặc cú sốc vĩ mô, thường sẽ có làn sóng giảm đồng loạt và kéo dài trên nhiều sàn.
Sự phân kỳ này nhấn mạnh một điểm hay bị hiểu nhầm: méo giá do cơ chế nội bộ của sàn (lỗi sổ cái, giới hạn rút, gián đoạn hệ thống, độ sâu sổ lệnh) có thể tạo ra đồ thị trông “thảm họa”, dù không đại diện cho tâm lý hay nền tảng cung-cầu của Bitcoin trên phạm vi toàn thị trường.
Kết luận: Lỗi vận hành ở sàn tập trung vẫn có thể gây sốc giá trong phạm vi hẹp
Sự cố Bithumb đến từ lỗi số dư nội bộ và bán tháo cưỡng bức, không phải sự sụp đổ cấu trúc thị trường Bitcoin; dù được khoanh vùng, nó cho thấy rủi ro vận hành tại sàn tập trung có thể gây biến động mạnh cục bộ.
Diễn biến ngày 6/2 cho thấy một lỗi ghi nhận số dư có thể nhanh chóng biến thành biến động giá khi người dùng có khả năng giao dịch nhưng bị hạn chế rút. Trong bối cảnh đó, thanh khoản tại một địa điểm giao dịch có thể bị “bẻ gãy” và tạo chênh lệch đáng kể so với giá toàn cầu.
Dù cú flash crash không trở thành sự kiện hệ thống, nó vẫn nhắc lại nguyên tắc quản trị rủi ro cơ bản với tiền điện tử: hiểu rủi ro sàn tập trung, theo dõi cơ chế rút/nạp và chênh lệch giá liên sàn, đồng thời cân nhắc phân bổ lưu ký phù hợp khi biến động vận hành xảy ra.
Những câu hỏi thường gặp
Vì sao giá Bitcoin trên Bithumb giảm hơn 17% chỉ trong vài phút?
Giá giảm mạnh vì lỗi hệ thống ghi nhầm BTC vào tài khoản người dùng, sau đó một phần số BTC này bị bán nhanh vào sổ lệnh Bithumb, tạo áp lực bán vượt thanh khoản cục bộ và gây flash crash.
Những người được cộng nhầm BTC có rút ra ngoài ví được không?
Phần lớn không thể rút vì số BTC hiển thị chủ yếu là số dư nội bộ, không được bảo chứng đầy đủ bằng dự trữ on-chain sẵn sàng rút ngay; dự trữ khả dụng của sàn hạn chế nên việc rút bị ngăn hoặc giới hạn.
Sự cố Bithumb có ảnh hưởng tới toàn bộ thị trường Bitcoin không?
Dữ liệu cho thấy ảnh hưởng chủ yếu giới hạn ở Bithumb: giá trên các sàn toàn cầu tương đối ổn định và không có áp lực bán đồng bộ. Điều này phù hợp với sự cố riêng của một sàn hơn là khủng hoảng thị trường.
Netflow âm khoảng 3.000 BTC trên Bithumb nói lên điều gì?
Netflow âm phản ánh dòng BTC rời sàn tăng lên trong giai đoạn sự cố, có thể liên quan đến hoạt động tất toán, hoảng loạn, hoặc điều chỉnh nội bộ. Tuy nhiên, việc không lan sang sàn khác cho thấy tính cục bộ của sự kiện.
