Báo cáo mới nhất của Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet (IC3) thuộc FBI cho thấy thiệt hại do tội phạm mạng năm 2025 vượt 20,8 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ, trong đó gian lận liên quan tiền mã hóa chiếm tỷ trọng lớn nhất.
Với hơn 1 triệu đơn khiếu nại trong năm, các vụ lừa đảo trực tuyến đang chuyển từ rủi ro cục bộ thành vấn đề mang tính hệ thống. Dữ liệu cũng nêu bật nhóm nạn nhân chịu tổn thất nặng và sự thay đổi thủ đoạn khi yếu tố AI bắt đầu xuất hiện trong các vụ việc.
- Tổng thiệt hại do tội phạm mạng năm 2025 được báo cáo vượt 20,8 tỷ USD, tăng 26% so với năm trước, với hơn 1 triệu đơn khiếu nại.
- Gian lận gắn với tiền mã hóa gây thiệt hại khoảng 11,36 tỷ USD; riêng lừa đảo đầu tư chiếm 8,6 tỷ USD, cao nhất theo danh mục.
- Nhóm từ 60 tuổi trở lên mất 7,7 tỷ USD; hơn 22.000 khiếu nại có yếu tố liên quan AI cho thấy thủ đoạn đang dịch chuyển.
Quy mô thiệt hại và số lượng khiếu nại năm 2025 nói lên điều gì?
IC3 ghi nhận thiệt hại tội phạm mạng năm 2025 vượt 20,8 tỷ USD, tăng 26% so với cùng kỳ, kèm hơn 1 triệu khiếu nại—cho thấy mức độ phổ biến và tác động tài chính ngày càng lớn.
Con số tăng mạnh theo năm phản ánh sự mở rộng về quy mô và mức độ tinh vi của tội phạm tài chính trực tuyến. Khi số vụ việc lớn đến mức “đại trà”, rủi ro không còn giới hạn ở một vài nhóm người dùng am hiểu công nghệ, mà có thể lan sang nhiều nhóm dân cư khi tham gia các kênh số.
Vì sao tiền mã hóa trở thành “đường ray giao dịch” của nhiều vụ lừa đảo?
Báo cáo nêu tiền mã hóa là phương tiện giao dịch nổi bật trong hoạt động tài chính bất hợp pháp, với thiệt hại từ gian lận liên quan crypto khoảng 11,36 tỷ USD trong năm 2025.
Một điểm nhấn của báo cáo là vai trò áp đảo của crypto trong các vụ lừa đảo trực tuyến, thể hiện qua tổng giá trị tổn thất cao nhất so với các “kênh thanh toán” khác được ghi nhận.
Tham chiếu trực tiếp từ báo cáo: tài liệu IC3 năm 2025.
Lừa đảo đầu tư chiếm 8,6 tỷ USD: thủ đoạn vận hành ra sao?
Lừa đảo đầu tư là hạng mục gây thiệt hại lớn nhất, đạt 8,6 tỷ USD, thường dụ nạn nhân vào nền tảng giao dịch giả và thúc đẩy nạp thêm tiền—nhiều trường hợp bằng tiền mã hóa.
Các mô hình này thường dựa trên thao túng tâm lý dài hạn: tạo niềm tin, hiển thị lợi nhuận “ảo”, rồi khuyến khích tăng quy mô chuyển tiền theo từng đợt. Khi nạn nhân cố rút tiền, đối tượng có thể đưa ra các yêu cầu phát sinh để kéo dài quá trình hoặc chiếm đoạt thêm.
Báo cáo cũng lưu ý nhiều chiến dịch do các nhóm có tổ chức điều hành, thường được liên hệ với các mạng lưới lừa đảo ở Đông Nam Á. Cách tiếp cận hay bắt đầu từ mạng xã hội hoặc ứng dụng nhắn tin, sau đó chuyển nạn nhân sang các nền tảng do kẻ gian kiểm soát.
Nhóm từ 60 tuổi trở lên vì sao chịu thiệt hại nặng nhất?
Người từ 60 tuổi trở lên ghi nhận mức thiệt hại cao nhất, tổng cộng 7,7 tỷ USD trong năm 2025, cho thấy nhóm này dễ trở thành mục tiêu của lừa đảo đầu tư và mạo danh.
Dữ liệu gợi ý rằng khi tài sản số trở nên phổ biến hơn, những người ít “thuần công nghệ” có thể đối mặt các kịch bản lừa đảo phức tạp. Các chiêu trò thường dựa vào mạo danh và dẫn dắt từng bước, khiến nạn nhân khó nhận ra rủi ro cho đến khi số tiền chuyển đi đã tăng đáng kể.
Yếu tố AI xuất hiện trong khiếu nại tội phạm mạng như thế nào?
Trong năm 2025, có hơn 22.000 khiếu nại chứa yếu tố liên quan AI, cho thấy một xu hướng mới nổi về cách thức triển khai lừa đảo, dù chưa phải nhóm chiếm đa số.
Báo cáo đồng thời chỉ ra các hình thức phổ biến theo số lượng gồm lừa đảo qua email/tin nhắn (phishing), tống tiền và gian lận dựa trên danh tính. Tuy vậy, xét về giá trị tiền, lừa đảo đầu tư vẫn là nhóm áp đảo, đóng góp phần đáng kể trong tổng thiệt hại được báo cáo.
Vì sao đây là thách thức mang tính cấu trúc của tội phạm tài chính số?
Gian lận “có hỗ trợ bởi công nghệ” chiếm gần 85% tổng thiệt hại được báo cáo, củng cố vị thế là động lực chính của tội phạm tài chính trong kỷ nguyên số.
Sự gia tăng sử dụng tiền mã hóa đặt ra bài toán phức tạp cho cơ quan thực thi pháp luật và quản lý, đặc biệt do tốc độ giao dịch và tính xuyên biên giới. Những đặc điểm này có thể khiến việc truy vết, phối hợp và xử lý trở nên khó khăn hơn.
Báo cáo đề cập các sáng kiến như đội Recovery Asset Team của FBI đã giúp phong tỏa một phần tài sản bị đánh cắp. Dù vậy, thông điệp trọng tâm vẫn là phòng ngừa đóng vai trò quan trọng nhất trong giảm thiểu thiệt hại.
Tổng kết
Báo cáo IC3 năm 2025 ghi nhận thiệt hại tội phạm mạng vượt 20,8 tỷ USD, với crypto gắn liền khoản lỗ khoảng 11,36 tỷ USD và lừa đảo đầu tư dẫn đầu ở mức 8,6 tỷ USD. Nhóm từ 60 tuổi trở lên chịu thiệt hại lớn nhất, trong khi hơn 22.000 khiếu nại có yếu tố AI cho thấy thủ đoạn đang biến đổi và đáng tiếp tục theo dõi.
